izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Göbəkyazan sözü köhnəlmiş bir sözdür və əsasən Azərbaycanın şifahi dilində, xüsusilə də kənd mühitində istifadə olunurdu. Müasir Azərbaycan dilində bu sözün əvəzinə daha çox "molla" və ya "imam" sözləri işlədilir.

Lüğətlərdəki "göbək duası yazan adam" tərifi sözün mənasını qısaca ifadə etsə də, onun tarixi və mədəni kontekstini tam əks etdirmir. Göbəkyazan, sadəcə olaraq göbək duasını yazan bir şəxs deyil, həm də kənd camaatının dini məsələlərdə əsas istinad nöqtəsi olan, əksər hallarda dini biliklərə malik, camaata dini mərasimlər zamanı rəhbərlik edən, dini ayinlər və duaların oxunmasında təcrübəli bir şəxs idi.

Sözün "göbək" hissəsi, uşağın dünyaya gəlməsi ilə bağlı ənənəvi ayinləri və inancları əks etdirir. Göbək duası, yeni doğulmuş uşağın həyatının uğurlu və bərəkətli olmasını diləyən, qoruyucu mahiyyətli bir duadır. Göbəkyazan bu duanı yazmaqla yanaşı, bəzən uşağın adının qoyulması mərasiminə də rəhbərlik edir, uşağın taleyini müəyyənləşdirən falçılıq elementlərinə də bələd olurdu. Beləliklə, göbəkyazan sadəcə dini bir vəzifəni yerinə yetirmir, həm də kənd icmalarının sosial və mədəni həyatında mühüm rol oynayırdı.

Misal olaraq verilən "Deyin o göbəkyazana, qələmin ucun yavaş bas!" ifadəsi, göbəkyazanın duanı yazarkən diqqətli və ehtiyatlı olmasını vurğulayır. Bu, həm duanın müqəddəsliyini, həm də göbəkyazanın bu prosesdəki məsuliyyətini göstərir.

Nəticə olaraq, göbəkyazan sözü, sadəcə bir lüğət mənasından daha çox, Azərbaycan kənd həyatının tarixi, dini və mədəni təcrübələrini əks etdirən, rəmzi məna daşıyan maraqlı bir termindir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz