Göbəkduası – köhnə Azərbaycan məişətində geniş yayılmış bir inancdan qaynaqlanan, xüsusilə uşaq sahibi ola bilməyən və ya xəstə olan qadınlarla əlaqəli bir termindir. Bu termin sadəcə “göbəyin ətrafına yazılan dua” mənasını verməkdən daha çoxdur. Göbəkduasının mahiyyəti, cəhalət və nadanlığın simvolu olaraq qəbul edilən, köhnə əfsanələrə və inanclara söykənən bir ritualdır.
Qadınların uşaq sahibi olmaması və ya xəstəlikləri zamanında, müalicə üsullarının məhdud olduğu dövrlərdə, göbəkduasının yazılması xalq arasında ümid və təsəlli mənbəyi kimi qəbul edilirdi. İnanca görə, müəyyən ayinlərlə yazılan bu duaların xəstəliyi aradan qaldıracağı və ya uşaq sahibi olmağa kömək edəcəyi düşünülürdü. Bu inanclar, həm mistik, həm də dini elementləri özündə birləşdirirdi.
Lakin, göbəkduasının yalnız mənfi bir məna kəsb etməsi də diqqət çəkir. Bu ritual, həmçinin cəhalət və nadanlığın bir ifadəsi kimi də qiymətləndirilərdi. Çünki səbəbi bilinməyən xəstəlik və ya uşaq sahibi olmamanın səbəbini Allahın qəzaları ilə izah edərək, elmi və tibbi metodlarla müalicəyə üstünlük verməmək, müasir tibb anlayışına zidd bir yanaşma idi.
Beləliklə, göbəkduası, sadəcə bir dua deyil, həm də o dövrün sosial-mədəni kontekstini, inanç sistemini və elmi biliklərin məhdudluğunu əks etdirən maraqlı bir tarixi və antropoloji mənbədir. O, həm ümidin, həm də cəhalətin simvoludur. Göbəkduasının mənasını tam anlamaq üçün onu yalnız sözün əsl mənasında deyil, həm də tarixi və sosial konteksti nəzərə alaraq dəyərləndirmək lazımdır.