Giriban (fars. كريبان – keriban) sözü Azərbaycan dilində əsasən köhnəlmiş sayılsa da, ədəbiyyatımızda hələ də rast gəlinən bir leksik vahiddir. Ən geniş mənası ilə “yaxa” deməkdir. Lakin sadəcə “yaxa” sözünün sinonimi kimi qəbul etmək, onun zəngin məna çalarlarını tam əks etdirmir.
Giriban, adi bir yaxadan daha çox, geyimin, xüsusilə də köhnə üslublu paltarların, ön tərəfdə birləşən və bəzən bəzəkli olan, bədənin boynunu və sinəsinin üst hissəsini örtən hissəsini ifadə edir. Bu baxımdan, “yaxalıq” və ya “yaxanın üst hissəsi” kimi daha dəqiq təriflənməsi də mümkündür. Məsələn, uzun və geniş yaxalı köhnə üslublu paltarların ön hissəsinə giriban demək daha uyğundur.
Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, farsca köklərinə görə də onun sadə bir “yaxa”dan daha artıq məna kəsb etdiyini görərik. Farsca “giriban” sözü "boyun", "sinə", "döş" mənalarını da ehtiva edir. Beləliklə, giriban, yalnız paltarın bir hissəsi deyil, həm də bədənin müəyyən bir hissəsi ilə bağlı bir metafora kimi istifadə oluna bilər. Məsələn, “giribanımdan” ifadəsi, yalnız paltarın yaxasından deyil, həm də şəxsiyyətin gizli hissələrindən, daxili aləmindən bəhs edə bilər.
Nümunə olaraq verilən şeir misrasında (“Mən nə hacət ki, qılam daği-nihanım şərhin? Aqibət zahir olur çaki-giribanımdan”) “çaki-giribanımdan” ifadəsi, şairin öz daxili aləminin, gizli düşüncələrinin açıq-aşkar olacağını bildirən bir simvol kimi istifadə olunmuşdur. Burada “giriban” sadəcə bir paltar detalı deyil, şairin şəxsiyyətinin, həyatının zahiri və batini tərəflərinin bir növ metaforik təsviridir.