Gilabısatan: Tarixin tozlu səhifələrindən səslənən bu söz, keçmişdə mövcud olmuş maraqlı bir peşənin adıdır. Azərbaycan dilinin köhnə variantlarında istifadə olunan "gilabısatan", əyalətləri gəzərək gilab satan şəxsi ifadə edir. Gilabın özünün nə olduğunu dəqiqləşdirmək vacibdir. Ən geniş yayılmış mənada gilab, ipək və ya pambıqdan toxunmuş, sadə və ucuz bir parça növüdür. Beləliklə, gilabısatanlar əsasən ucuz və sadə parçaları əyalətlərə apararaq satmaqla məşğul olan səyyar tacirlər idilər.
Onların fəaliyyət dairəsi kənd və qəsəbələri əhatə edirdi, çünki şəhər bazarlarında daha mürəkkəb və bahalı parça növləri üstünlük təşkil edirdi. Gilabısatanlar, adətən, yoxsul təbəqədən olan şəxslər idilər. Onların malı ucuz olduğu üçün gəlirləri də az olurdu. Bu səbəbdən də, "gilabısatan" sözü zamanla yoxsulluq və çətin həyatla sinonimləşmişdir. Onlar öz mallarını sırt çantalarında, ya da heyvanlar vasitəsi ilə daşıyırdı və bu səbəbdən də əyalətlərin ən ucqar kəndlərində belə rast gəlinirdi.
Bu peşənin varlığı, həm də keçmişdə informasiya və ticarətin məhdudluğu haqqında əhəmiyyətli məlumat verir. Şəhərlərdən uzaq kənd əhalisinin lazımi malları əldə etmək üçün gilabısatanlara etibar etməsi, bu peşənin əhəmiyyətini vurğulayır. Gilabısatanların həyat tərzini, müştəriləri ilə qurduqları münasibətləri, bazar strategiyalarını və sosial vəziyyətlərini araşdırmaq, keçmişin iqtisadi və sosial həyatı haqqında daha dərin anlayış əldə etməyə kömək edər. Beləliklə, "gilabısatan" sözü sadəcə bir peşə adı deyil, keçmişin zəngin sosial və iqtisadi toxumasını anlamaq üçün açar rolunu oynayan bir tarixi termindir.