Gərdənbənd (fars. گرده بند) – qadınların boyunlarına taxdıqları bir bəzək əşyasıdır. Əslində "gərdən" (boyun) və "bənd" (bağlayıcı) sözlərindən təşkil olunmuş bir birləşmədir və mənası da "boyunu bağlayan şey" deməkdir. Yəni, gərdənbənd sadəcə bir zinət əşyası deyil, həm də boyunu bəzəyən və ya bəzən boyuna bağlanan bir şeydir. Bu, onun dizaynına və istifadəsinə görə dəyişə bilər; bəzən nazik bir zəncir, bəzən iri muncuqlardan, bəzən də qiymətli daşlar və metallardan hazırlanmış mürəkkəb bir quruluş ola bilər.
Tarix boyu müxtəlif mədəniyyətlərdə gərdənbəndlər müxtəlif materiallardan hazırlanıb və müxtəlif simvolik mənalar daşıyıb. Məsələn, bəzi mədəniyyətlərdə gərdənbəndlər sosial statusun, var-dövlətin və ya ailənin göstəricisi olub. Digər mədəniyyətlərdə isə gərdənbəndlər qoruyucu sehrli əşyalar kimi qəbul edilib və pis ruhlardan qorunmaq üçün taxılıb. Hətta bəzi hallarda, gərdənbəndlər müəyyən bir qəbiləyə və ya qrupa mənsubiyyəti göstərmək üçün də istifadə olunub.
Azərbaycan mədəniyyətində gərdənbəndin yeri xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Xalq sənətkarlığında müxtəlif üslub və materiallardan hazırlanmış gərdənbənd nümunələrinə rast gəlinir. Bu bəzək əşyası qadınların gözəlliyini tamamlayır və milli geyimlərin tərkib hissəsi kimi önəmli yer tutur. Gərdənbəndin forma, ölçü və materiallarına görə müxtəlif adlar da alması da maraqlıdır. Məsələn, inci gərdənbənd, gümüş gərdənbənd, məxmər gərdənbənd kimi. Beləliklə, gərdənbənd sadəcə bir bəzək əşyası olmaqdan çox, tarixin, mədəniyyətin və sənətin əks olunduğu bir simvoldur.
Sizin verdiklərinizdəki nümunədə qadınların baş örtülərinin arxadan bağlanması və ön tərəfin açıq qalması gərdənbəndin istifadəsinə əlavə bir məlumat verir. Bu, gərdənbəndin boyun nahiyəsində açıq qalan hissəni bəzəmək üçün, yaxud müəyyən bir geyim stilinə uyğun olaraq taxılmasını göstərir. Beləliklə, gərdənbəndin yalnız estetik funksiyası yox, həm də geyim və üslubla bağlı bir funksiyası da var.