Gərçək (fars. گَرجَک - gerçek) sözü Azərbaycan dilində əsasən "həqiqət, gerçəklik, real; əsl, doğru" mənalarında işlənir. Farsca kökünə istinadən, sözün kökü daha dərin bir məna ehtiva edir və sadəcə "doğru" olmaqdan kənara çıxaraq, bir hadisənin, varlığın, və ya fikrin öz mahiyyətinə, öz təbiətinə, əsl üzüynə işarə edir. Belə ki, "gərçək" sadəcə doğru deyil, həm də əslində olan, görünənə uyğun olan, saxta deyil, mənşəcə təmiz və səmimi olan deməkdir.
Lüğətlərdə daha çox "həqiqət" sinonimi olaraq göstərilsə də, "gərçək" sözünün istifadəsindəki incəlik "həqiqət"dən bir qədər fərqlidir. "Həqiqət" daha çox faktların, hadisələrin doğru olmasına, obyektiv gerçəkliyə işarə edərkən, "gərçək" insanın daxili hissləriylə daha çox bağlıdır. Məsələn, bir şeyin "gərçək" olması onun həm doğru, həm də sincere, səmimi və ya təbii olduğunu göstərir. Yalançı, süni və ya saxta bir şey "gərçək" deyildir.
Etimoloji baxımdan, sözün farsca "gərçək" forması "gərək" (lazım, vacib) sözü ilə əlaqələndirilə bilər. Bu baxımdan, "gərçək" sözü bir şeyin "olması gərəkən", "vacib olan" halı kimi də izah edilə bilər. Belə ki, gərçək həyat, gərçək sevgi, gərçək dostluq kimi ifadələrdə bu məna daha aydın görünür. Bu ifadələr sadəcə "doğru" olan deyil, həm də "olması lazım olan", ideal və əsl mənada mövcud olanı ifadə edir.
Qısacası, "gərçək" sözü sadəcə "doğru" olmaqdan kənara çıxaraq, bir şeyin əsl mahiyyətinə, təbiətinə, söhbətinə və həqiqətən olduğu şəkilinə işarə edən daha zəngin və çoxcəhətli bir məna daşıyır. "Gənəgərçək" termini isə daha çox "gərçək kimi görünən, lakin əslində belə olmayan" mənasında işlənir.