izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Gəh sözü Azərbaycan dilinin klassik ədəbiyyatında tez-tez rast gələn bir sözdür. Müasir Azərbaycan dilində "gah" formasında da işlənir və əsasən "bəzən", "bir dəfə", "hərdən", "ara-sıra", "növəbəti" mənalarında işlədilir. Yəni, müəyyən bir hadisənin və ya əməlin müəyyən aralıqlarla təkrarlandığını bildirir.

Mirzə Şəfi Vaqifin misrasında göstərildiyi kimi, "gəh zülfün öpər, gəh düşər ayağına" ifadəsi "bəzən zülfü öpər, bəzən ayağına düşər" kimi başa düşülə bilər. Bu, sevgilinin ətrafında fırlanmasını, onun ətrafında hərəkətini, həm yaxınlığını, həm də uzaqlığını ifadə edir. Sözün bu kontekstdə istifadəsi sevgilinin davranışlarının dəyişkənliyini, qeyri-müəyyənliyini və ehtimal olunan qarşıdurmalarını da əks etdirir.

Gəh sözünün tarixi kökləri də diqqətəlayiqdir. Farsca kökləri olan bu sözün qədim türk dillərindəki qohumları da mövcuddur və bu dillərdə də eyni ümumi məna çalarlarını saxlayır. Beləliklə, "gəh" sözü sadəcə bir zaman bildirən əvəz deyil, həm də hadisələrin təkrarlanmasının və ya dəyişkənliyinin incə bir ifadə vasitəsidir. Ədəbi mətnlərdəki istifadəsi sözün ifadə imkanlarının zənginliyini aydın şəkildə göstərir.

Qısacası, "gəh" sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilsə də, ümumi mənası "bəzən", "hərdən" olmaqla yanaşı, daha dərin və incə məna çalarları da daşıyır. Bu, onun klassik ədəbiyyatımızda böyük yer tutmasının ən əhəmiyyətli səbəblərindən biridir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz