izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Geyişik sözü Azərbaycan dilində əsasən şifahi nitqdə işlənən, "dəyişkən", "qeyri-sabit", "davamlı olmayan", "özündən asılı olmayan səbəblərdən tez-tez dəyişən" mənalarını ifadə edən bir sözdür. "Bax gicişmə" ifadəsi ilə sinonimdir, lakin "gicişmə"dən daha yumşaq və incə bir ifadədir. "Gicişmə" daha çox qəfil və nəzarətsiz dəyişikliklər üçün istifadə olunurken, "geyişik" daha çox davamlı olmasa da, bir müddət ərzində baş verən dəyişiklikləri əks etdirir.

Məsələn, "hava geyişikdir" desək, havanın səhər günəşli, günorta yağışlı, axşam isə küləkli olması kimi davamlı olmaya dəyişiklikləri nəzərdə tuturuq. "Hərəkətləri geyişikdir" ifadəsi isə bir insanın qərarlarında və davranışlarında qeyri-sabitlik, müəyyən bir istiqamətə sadiq qalmaması mənasını verir. Beləliklə, "geyişik" sözü həm təbiət hadisələrinə, həm də insan xasiyyətinə aid olaraq istifadə edilə bilər.

Etimoloji baxımdan, "geyişik" sözü "gey" (dəyişmək) felindən törəmişdir və "-işik" əlavəsi ilə sifət halına gəlmişdir. Bu əlavə sözə mənsubiyyət, davamlılıq və ya təkrarlanma mənası verir. Yəni, "tez-tez dəyişən" mənasını ifadə edir. "Geyişik" sözü Azərbaycan dilinin zəngin leksikasının bir nümunəsi olub, sözün ifadə etdiyi incə mənalar çoxsaylı kontekstlərdə öz əhəmiyyətini göstərir.

Qeyd etmək lazımdır ki, "geyişik" sözü ədəbi dilə nisbətən daha çox şifahi nitqdə işlədilir və yazılı mətnlərdə daha aydın və dəqiq sinonimlərlə əvəz olunması üstünlük təşkil edir. Ancaq şifahi ünsiyyətdə özünün canlılığı və ifadəliliyi ilə seçilir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz