izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Gedəri sözü Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "gedərgi" kimi izah olunsa da, mənası daha geniş və çoxqatlıdır. Sadəcə "gedərgi" deyilməsi onun zəngin mənasını tam əks etdirmir.

Əsasən qonaq mənasında işlənən "gedəri", sadəcə müvəqqəti olaraq gələn qonağı deyil, həm də evə, ailəyə, həyata bağlılığı olan, özünü ev sahibi kimi aparan qonağı ifadə edir. Bu mənada, "gedəri" sözü "qonaq" sözündən daha isti, daha yaxın və daha bağlılığı ifadə edir. Qonağın gəlişi müvəqqəti olsa da, "gedəri"nin evə, ailəyə təsiri daha uzunmüddətli və əhəmiyyətli ola bilər. Sözün köklərindən biri də "gedək" felindən törəyir, ancaq buraya yalnız gedən və gedəcək qonaqlar deyil, bir müddət ərzində evdə qalan, ailənin bir üzvü kimi həyatda iştirak edən qonaqlar aiddir.

Misal olaraq, "Qız gedəridir" ifadəsi, qızın evdə sanki ailənin bir üzvü kimi, daimi olmasa da, uzun müddət qaldığını, ev işlərinə qarışdığını, ailənin həyatına fəal şəkildə qoşulduğunu göstərir. "Bir gün gedəri olsam; bəlkə azalacaqdır; bu dünyadan bir damla" misalında isə şairin ölümünü müvəqqəti bir qonaqlıq kimi təsvir etməsi diqqət çəkir. Bu mənada "gedəri" şairin dünyaya gəlişini və gedişini bir bütöv proses kimi ifadə edir.

Beləliklə, "gedəri" sadəcə bir leksik vahid deyil, mədəni və tarixi kontekstə malik, zəngin semantik yükü olan bir sözdür. Onun mənasını tam dərk etmək üçün sözün işlədildiyi konteksti nəzərə almaq lazımdır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz