izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Gahdanbir: Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında "gahdanbir" sözü, əsasən şifahi nitqdə geniş yayılmış, hər dəfə, vaxtaşırı, bəzən, arada bir kimi mənaları ifadə edən bir zamansal ədatdır. "Gahbir" sözü ilə sinonim sayılsa da, bir az fərqli çalarlar daşıyır. "Gahbir" daha çox təsadüfi, gözlənilməz hadisələr üçün istifadə olunarkən, "gahdanbir" müəyyən bir ardıcıllıq olmadan, lakin müəyyən bir zaman intervalında təkrarlanan hadisələrə işarə edir. Məsələn, "gahdanbir" evə qonaq gələrdi, ifadəsi qonağın hər gün və ya hər həftə gəlmədiyini, ancaq vaxtaşırı, müəyyən bir zaman intervalından sonra ziyarət etdiyini bildirir.

Misal olaraq, verilən cümlədə ("Gahdanbir bizə gələrdi. – Hər dəfə çörək bişirən vaxt Həlimə xala iki, ya bəlkə üç övrət qonşularından özünə mədədçi çağırardı və gahdanbir...") "gahdanbir" sözü Həlimə xalanın çörək bişirməsindən asılı olaraq, müəyyən müddət aralıqları ilə qonşularından kömək istəməsini bildirir. Bu kömək istəmə hadisəsi müntəzəm deyil, ancaq ehtiyac duyulduğu zaman, vaxtaşırı baş verən bir hadisədir.

Maraqlı bir tərəfi də odur ki, "gahdanbir" sözü, dilimizdəki zaman ifadələrinin təkcə leksik mənasını deyil, həm də kontekstə görə fərqli emosiyaları, məsələn, təəccüb, xatirəni ifadə etmək imkanı verir. Məsələn, "Gahdanbir uşaqlığımda gördüyüm bir rüyamı xatırlayıram" cümləsində söz uzaq keçmişə, xatirələrə istinad edir.

Beləliklə, "gahdanbir" sözü Azərbaycan dilinin zənginliyinə və ifadəlilik potensialına əlavə edən, dəqiq məna ifadə etmək imkanı verən, lakin eyni zamanda kontekstə görə fərqli çalarlar daşıyan maraqlı bir söz quruluşudur.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz