izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Fiziokrat (yun. physia – təbiət və kratos – hakimiyyət) termini, XVIII əsrdə Fransa da yaranmış iqtisadi məktəbin adını daşıyır. Bu məktəbin nümayəndələri fiziokratlar adlanırdı. Onların əsas ideyası torpağın və kənd təsərrüfatının cəmiyyətin sərvətinin yeganə mənbəyi olması fikrinə əsaslanırdı.

Fiziokratlar hesab edirdilər ki, yalnız torpaqdan əldə edilən məhsullar (kənd təsərrüfatı məhsulları) əsl sərvət yaradır. Sənaye məhsullarının və digər iqtisadi fəaliyyətlərin dəyəri isə yalnız torpaqdan əldə edilən xammalın emalı ilə müəyyən edilirdi. Bu baxımdan, onlar əkinçiliyə əsaslanan iqtisadiyyatı üstün tuturdular və sənaye inkişafını ikinci dərəcəli hesab edirdilər.

Fiziokratların əsas ideyalarından biri də “laissez-faire” (öz-özünə burax) prinsipi idi. Onlar dövlətin iqtisadiyyata müdaxiləsinin zərərli olduğunu düşünərək, iqtisadiyyatın təbii qanunlarına əsasən öz-özünə inkişaf etməsinin tərəfdarı idilər. Dövlətin yeganə funksiyası kimi ədalətli qanunların qorunması və əmlak hüquqlarının təmin edilməsi qəbul edilirdi.

Fiziokratların ən tanınmış nümayəndəsi Fransua Kene idi. O, "İqtisadi tablo" adlı əsərində iqtisadiyyatın dövriyyəsinin vizual təsvirini təqdim etmiş və öz iqtisadi nəzəriyyəsini ətraflı şəkildə izah etmişdir. Fiziokratlar, klassik iqtisadi nəzəriyyənin inkişafına önəmli töhfələr vermiş, iqtisadi təhlildə yeni yanaşmalar təqdim etmiş və müasir iqtisadi düşüncənin formalaşmasına təsir göstərmişlər. Onların ideyaları, daha sonra Adam Smith və digər klassik iqtisadçıların əsərlərində inkişaf etdirilmişdir, baxmayaraq ki, Smith fiziokratların torpaq mərkəzli yanaşmasına qarşı çıxmışdır.

Qısacası, fiziokratlar iqtisadi tarixdə mühüm rol oynamış, iqtisadiyyatın təbii qanunlarına və əkinçiliyin əhəmiyyətinə diqqət çəkən və "laissez-faire" prinsipinin əsasını qoyan bir məktəbdir. Onların ideyaları bugünkü iqtisadi düşüncədə də öz əksini tapır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz