izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Fetişizm [fr. fétichisme]: Qədim və ibtidai dinlərdə rast gəlinən bir ibadət forması olub, təbii obyektlərə, heyvanlara, bitkilərə və ya əşyalara müqəddəs güc atfedilməsi və onlara ibadət edilməsi ilə səciyyələnir. Bu obyektlər, adətən, müəyyən bir güc və ya qüvvəyə malik olduğu düşünülən, qeyri-adi görünüşlü, nadir tapılmış və ya müəyyən bir hadisə ilə əlaqəli olur. Fetişlərə olan sitayiş sadəcə bir əşyanın ibadəti deyil, həmin əşyanın arxasında duran, insan həyatına təsir göstərən mistik bir qüvvəyə inanmağı da əhatə edir. Bu qüvvə bəzən təbiətin özündən, bəzən də ruhlar və ya tanrılarla əlaqələndirilir.

Fetişizm, insanların təbiətin qüvvələrini anlamaq və idarə etmək cəhdlərinin bir ifadəsi kimi də şərh edilə bilər. İnsanlar, baş verən hadisələri izah etmək və öz həyatlarını tənzimləmək üçün müəyyən obyektlərə mistik qüvvələr atfedərək öz güvənsizliklərini aradan qaldırmağa çalışırdılar. Bu baxımdan fetişizm, insanın özünü təbiətin qarşısında aciz hiss etməsi və bu acizliyi aradan qaldırmaq üçün mistik güclərə inanması ilə bağlıdır.

Fransız maarifçiləri, fetişizmi dinin ilkin və primitiv bir forması olaraq təsnif edərək, onu rasionallıqdan və məntiqdən uzaq bir inanç sistemi kimi qəbul edirdilər. Onların baxış bucağından, fetişizmin mövcudluğu, daha inkişaf etmiş dinlərin yaranmasından əvvəlki bir mərhələni əks etdirirdi. Lakin müasir antropoloji araşdırmalar göstərir ki, fetişizm sadəcə "ilkin" bir inanç deyil, həmçinin müasir cəmiyyətlərdə də müxtəlif formalarda özünü göstərə bilər. Məsələn, bəzi insanlar müəyyən əşyalara qeyri-adi əhəmiyyət verə, onlara müəyyən qüvvələr atfedə və onları talisman kimi istifadə edə bilərlər. Bu da, müəyyən mənada, fetişizmin qalıqları kimi dəyərləndirilə bilər.

Beləliklə, fetişizm sadəcə bütpərəstlikdən daha geniş bir anlayışdır. O, insanın özünü təbiətlə əlaqələndirmə, onu anlama və idarə etmə cəhdlərini əks etdirir və din tarixi və antropologiyasında mühüm yer tutur.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz