Fenómen (yun. φαινόμενον - görünən şey) termini geniş mənada müşahidə olunan hər hansı bir hadisəni, prosesi və ya gerçəkliyi ifadə edir. Sadəcə qeyri-adi və ya müstəsna olan şeylərlə məhdudlaşmır. Elmdə fenomen, təbiətdə baş verən, tədqiqata və izah edilməyə layiq olan istənilən hadisəni ifadə edir. Məsələn, qaranlıq maddə, qravitasiya dalğaları və ya fotosintez kimi təbiət hadisələri də fenomenlərdir.
Lüğətdəki “müstəsna, qeyri-adi şəxsiyyət, hadisə” tərifi fenomenin yalnız bir tərəfini əks etdirir. Çünki bir fenomen, qeyri-adi olması ilə yanaşı, adi, gündəlik həyatımızın bir parçası olan hadisələr də ola bilər. Məsələn, yağış, günəşin doğması və batması, bitkilərin böyüməsi – bunların hamısı təbiətin fenomenləridir.
Fenomen termini fəlsəfədə də mühüm yer tutur. Fəlsəfi kontekstdə fenomen, bizim duyğularımız vasitəsilə dərk etdiyimiz gerçəkliyin təzahürüdür. Başqa sözlə, bizim təcrübəmiz vasitəsilə qavradığımız hər şey fenomen sayılır. Bu baxımdan, fenomen anlayışı subyektivliyi də özündə ehtiva edir, çünki hər kəsin bir fenomeni qavrama və təfsir etmə üsulu fərqli ola bilər.
Ümumiləşdirərək deyə bilərik ki, "fenomen" sözünün mənası çoxşaxəlidir və kontekstdən asılı olaraq dəyişir. Elmdə müşahidə olunan hadisəni, gündəlik həyatda isə qeyri-adi, diqqət çəkən bir hadisəni və ya şəxsiyyəti bildirir. Fəlsəfədə isə, duyğularımız vasitəsilə qavradığımız bütün gerçəkliyi ifadə edir. Beləliklə, "fenomen" sözü zəngin məna dünyasına malik bir termindir.