izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Feil (ərəbcədən – iş, əməl, hərəkət) Azərbaycan dilində həm bir iş, əməl və ya hərəkəti, həm də bu işin gerçəkləşməsini bildirən söz növüdür. Yəni, sadəcə sözlə ifadə olunan bir düşüncə və ya niyyət deyil, real olaraq baş verən bir hadisəni, prosesi və ya vəziyyəti əks etdirir.

Feilin mahiyyətini daha yaxşı anlamaq üçün onu “isim” söz növü ilə müqayisə etmək faydalıdır. İsim əşyaları, anlayışları, canlıları və s. adlandırır (məs., *masa*, *sevgi*, *insan*), feil isə onların hərəkətini, vəziyyətini və ya baş verən hadisələri ifadə edir (məs., *yazır*, *sevir*, *yaşayır*). Beləliklə, feil hərəkət və ya vəziyyətin zaman, şəxs və say baxımından dəyişməsini əks etdirir.

Lüğətdə verilən “quru sözdən ibarət olmayıb həqiqi mənada olan iş” ifadəsi feilin əsas xüsusiyyətini vurğulayır. Bu, feilin sadəcə planlaşdırılan və ya düşünülən bir iş deyil, gerçəkləşmiş və ya gerçəkləşməkdə olan bir hərəkəti təsvir etdiyini bildirir. Məsələn, "gedəcəm" sözü bir niyyəti, planı ifadə edərkən, "gedim" sözü hərəkətin gerçəkləşməsini göstərir.

“Feli ilə qövlü düz gəlmir” ifadəsi isə bəlkə də feilin müəyyən bir qovluqla (məsələn, vəziyyət, keyfiyyət) birbaşa uzlaşmaması ilə əlaqədardır. Yəni, feilin əsas funksiyası bir hərəkəti, əməli ifadə etməkdir və qovluq kimi əlavə xüsusiyyətləri əsas funksiyasını kölgədə qoymamalıdır. Bu mənada, feil daha çox hərəkətə və prosesə yönəlib.

Nəticə olaraq, feil sadəcə bir söz deyil, hərəkətin, vəziyyətin və ya prosesin dinamikasını əks etdirən, zaman, şəxs və say kimi qrammatik kateqoriyalara malik zəngin bir dil vahididir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz