izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Falánq (Falanq) sözü yunan mənşəli olub (φάλαγξ - phalangx), əslində qədim Yunanıstan ordusunun döyüş düzülüşünü – sıx sıralanmış piyada dəstələrini ifadə edirdi. Bu hərbi təşkilatlanmanın möhkəmliyi və birliyi metaforik mənada yeni mənalar qazanmış, müxtəlif ideoloji kontekstlərdə istifadə olunmağa başlamışdır.

XIX əsrdə, xüsusilə Fransız İnqilabından sonra, sosialist və utopik sosialist hərəkatlarında "falánq" termini yeni bir məna kəsb etmişdir. Bu mənada falánq Şarl Furyenin (1772-1837) sosialist nəzəriyyəsində ideal cəmiyyətin əsas vahidi kimi təqdim olunur. Furyenin falánqı öz-özünü idarə edən, kollektiv əmək və mal-mülkiyyətin birgə paylaşılmasına əsaslanan kiçik bir əmək icmasıdır.

Furyenin ideyasına görə, bu kiçik icmalar, hər biri müxtəlif peşə və maraqlara malik insanların bir araya gəldiyi, öz-özünü təmin edən vahidlərdir. Onlar həm istehsal prosesini, həm də sosial həyatı birgə idarə edirlər. Beləliklə, falánq, sadəcə bir kənd təsərrüfatı kollektivi deyil, həm də sosial, iqtisadi və mədəni həyatı özündə birləşdirən tam bir cəmiyyət modelidir. Furyen bu kiçik icmaları daha böyük federasiyalara birləşdirməyi planlaşdırırdı.

Maraqlı cəhət odur ki, Furyenin falánq konsepsiyası, qədim Yunan ordusunun sıx sıralanmış piyada dəstələrinin möhkəmliyi və birliyini əks etdirən terminin seçilməsi ilə, ideal cəmiyyətin də möhkəmlik, birlik və həmrəylik üzərində qurulmasını vurğulayır. Bu, utopik sosializmin bəzi ümumi xüsusiyyətlərindən birini – ideal cəmiyyətin qurulması üçün möhkəm sosial əlaqələrin vacibliyini göstərir.

Beləliklə, "falánq" sözünün mənası sadəcə bir "əmək icması" və ya "kollektiv təsərrüfat"dan daha çoxdur. O, Şarl Furyenin utopik sosialist görüşlərinin əsasını təşkil edən, sosial həyatın bütün sahələrini əhatə edən mürəkkəb bir cəmiyyət modelini ifadə edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz