Əvəz sözü ərəb mənşəli olub, "qarşılıq" və ya "yerini tutan" mənasını verir. Lüğətlərdə sadəcə "bir şeyin (adamın) yerini tuta bilən şey (adam)" kimi tərif olunsa da, mənası daha çox qatlı və kontekstdən asılı olaraq dəyişən bir anlayışdır.
Əvəz, sadəcə fiziki və ya funksiyonal bənzərlikdən daha ətraflı bir anlayışı əhatə edir. Məsələn, "Bu şeyin əvəzi yoxdur" cümləsində əvəzin sadəcə funksiyasını deyil, həm də onun bənzərsizliyini, unikallığını, əvəzedilməzliyini vurğulayır. Bu zaman "əvəz" sözü deyim halına çevrilir.
Əvəzin başqa bir aspekti onun "qiymət" mənası ilə əlaqəsidir. Bir şeyin əvəzi, həm də onun dəyəri, qiyməti ilə bağlı ola bilər. Məsələn, "Onun əvəzini tapmaq çətindir" cümləsində "əvəz" sözü sadəcə yerini tuta bilən bir şey deyil, həm də onun dəyərini ifadə edir. Bu kontekstdə "əvəz" sözü qiymət, ödəniş, kompensasiya mənasında da istifadə edilə bilər.
Beləliklə, "əvəz" sözünün mənası sadəcə bir şeyin yerini tutan şeylə məhdudlaşmır. O, həm də unikallığı, dəyəri, qiyməti, əvəzedilməzliyi və hətta kompensasiyanı ifadə edə bilər. Kontekstdən asılı olaraq, bu sözün mənası daha da genişlənə və dərinləşə bilər.