Ərəzən sözü, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində "gec yetişən, gec əmələ gələn; gec əkilən" kimi tərif olunur. Bu tərif sözün əsas mənasını əks etdirir, lakin daha geniş və dəqiq bir izah vermək mümkündür.
Ərəzən, əsasən kənd təsərrüfatında istifadə olunan bir termin olub, yetişmə dövrü uzun olan, gec biçinə hazır olan bitkiləri, xüsusilə də taxılları ifadə edir. Bu, sadəcə yetişmə vaxtının gec olması ilə deyil, həm də əkin vaxtının digər bitkilərlə müqayisədə gec olmasına işarə edir. Belə ki, ərəzən taxılların əkilməsi daha gec, yazın sonlarında və ya hətta yayda baş verir.
Ərəzən bitkilərinin gec yetişməsinin səbəbləri müxtəlif amillərlə bağlı ola bilər: bitkinin genetik xüsusiyyətləri, əkin vaxtı, iqlim şəraiti və torpaq xüsusiyyətləri kimi. Məlumat verdiyiniz nümunədə olduğu kimi ("Əkin ki ərəzənə düşdü, məhsul az olacaq"), ərəzən bitkilərinin becərilməsində gecikmiş əkin, məhsuldarlığın aşağı düşməsinə səbəb ola bilər. Çünki bitkilərin yetişməsi üçün kifayət qədər vaxt olmaya bilər və ya qışın gəlməsi ilə məhsulun yığılması mümkün olmaya bilər.
Maraqlı bir məqam odur ki, "ərəzən" termini yalnız bitkilər üçün deyil, bəzən gecikən, ləng və ya təxirə salınan hər hansı bir proses üçün də metaforik mənada istifadə edilə bilər. Məsələn, "işlər ərəzənə düşdü" ifadəsi bir işin gecikdiyini, təxirə düşdüyünü bildirir.