Əmraz (ərəbcə "mərəz" sözünün cəm halı) köhnə Azərbaycan dilində xəstəliklər, azarlar mənasında işlənən bir sözdür. Müasir dilin leksikasında daha az rast gəlinməsinə baxmayaraq, ədəbiyyatda, xüsusilə də klassik əsərlərdə hələ də istifadə olunur. "Əmraz" sözü çoxluq halında olduğundan, bir neçə xəstəliyi, müxtəlif növ azarları ümumi şəkildə ifadə edir. Bu mənada o, sadəcə xəstəliyin adını deyil, xəstəliyin səbəb olduğu əzabı, bədəni əhatə edən ümumi bir halını ifadə edir.
Sözün kökünə nəzər salsaq, ərəb dilindəki "mərəz" sözünün dərin mənasını da anlaya bilərik. "Mərəz" yalnız fiziki xəstəlikləri deyil, ruhi narahatlıqları, əxlaqi pozğunluqları da əhatə edə bilər. Beləliklə, "əmraz" sözü həm fiziki, həm də ruhi əzabları ifadə etmək qabiliyyətinə malikdir. Klassik ədəbiyyatda rast gəldiyimiz misallarda bu çoxluğu və genişliyi müşahidə etmək olar.
Misal olaraq verilən şeir parçasında "əmraz" sözünün mənəvi əzabları da əhatə etməsi daha aydın görünür. Şairin sevdiyi insanın hərəkətlərinin onun ruhunda yaratdığı narahatlığı, əzabı "əmraz" sözü ilə ifadə edir. Bu da "əmraz" sözünün semantik zənginliyini və ifadə imkanlarının genişliyini göstərir. "Sirayətli əmraz" deyərkən isə konkret olaraq yoluxucu xəstəlikləri nəzərdə tuturuq.
Yekun olaraq, "əmraz" sözü sadəcə "xəstəliklər" kimi tərcümə edilməməlidir. Onun semantik dərinliyi və ifadə gücü nəzərə alınmalıdır. Bu söz köhnə bir leksika vahidi olsa da, ədəbi dilin zənginliyini qorumaq baxımından əhəmiyyətlidir və müasir dilin ifadə vasitələrinə yeni rənglər qatır.