Eyibləndirmə sözü, "eyibləndirmək" fellərindən törəmiş bir isimdir. Lüğətlərdə sadəcə olaraq "eyibləmək" əməlindən törəmə kimi izah edilsə də, daha dərinə gedərək bu terminin zəngin məna çalarlarını araşdıraq.
Eyibləndirmə, bir insanın, əşyanın və ya hadisənin nöqsanlarını, qüsurlarını, çatışmazlıqlarını aşkar etmək, vurğulamaq, önə çıxarmaq, tənqid etmək və ya rüsvay etmək məqsədilə edilən hərəkətdir. Bu, sadəcə bir faktı bildirməkdən çox, həmin nöqsanı mənfi şəkildə təqdim etməyi nəzərdə tutur. Məsələn, bir rəssamın əsərinin eyiblərini göstərmək, onun bacarıqsızlığını ifşa etmək eyibləndirmə sayıla bilər.
Eyibləndirmənin səviyyəsi və tətbiq üsulu çox müxtəlifdir. Həm incə bir tənqid, həm də kobud, hətta təhqiredici bir hücum ola bilər. Bir siyasətçinin səhvlərini ortaya qoymaq eyibləndirməyə, bir dostunuzun xətasını xoş niyyətlə bildirmək isə ona məsləhət vermək, yəni eyibləndirmənin daha yumşaq bir formasıdır. Eyibləndirmə, həm obyektiv faktların təqdim olunması, həm də subyektiv qəbulun nəticəsi ola bilər.
Maraqlı bir tərəfi də odur ki, eyibləndirmə, həm qəsdən, həm də qəsdsiz baş verə bilər. Məsələn, bir məhsulun reklamında qüsurlu bir tərəfini bilmədən göstərmək qəsdsiz eyibləndirməyə, rəqibin işini məhv etmək üçün onun qüsurlarını bilərəkdən açıqlamaq isə qəsdli eyibləndirməyə nümunədir. Bu baxımdan, eyibləndirmənin niyyəti, onun təsirini və mənəvi qiymətini müəyyən etməkdə çox önəmli rol oynayır.
Nəticə etibarilə, "eyibləndirmə" sadə bir söz deyil; bu, mürəkkəb sosial və psixoloji prosesləri əhatə edən, müxtəlif mənalara malik bir termindir. Onun kontekstindən asılı olaraq, həm konstruktiv tənqid, həm də dağıdıcı bir hücum olaraq qəbul edilə bilər.