Eşşəkoyunu: Azərbaycan dilinin zəngin və rəngarəng ifadələrindən biri olan "eşşəkoyunu", əslində sadə bir zarafatdan daha çoxdur. Onun kökü, görünür, zarafatın xarakterindən irəli gəlir: başlanğıcda əyləncəli və yüngül bir şəkildə başlayan bir qarşıdurma, tədricən ciddi bir mübahisəyə, hətta dava-dalaşa qədər gəlib çıxır. Bu ifadədə "eşşək" sözünün təhqiramiz mənası deyil, daha çox zarafatın əvvəlki məsum, ağılsız və gözlənilməz xarakterini ifadə etmək üçün istifadə olunur. Sanki, ilk baxışda zərərsiz bir şey, gözlənilmədən əsassız bir qovğaya çevrilir.
İfadənin istifadəsi situasiyaya görə dəyişir. Əgər kimsə "eşşəkoyunu başladı" deyirsə, deməli o, əvvəl yüngül bir mübahisə və ya zarafatla başlayan, sonradan isə ciddiyə çevrilən bir vəziyyətin şahidi olub. "Eşşəkoyunu başlamaq" fel birləşməsi, qəsdən və ya qəsdən olmayaraq, belə bir vəziyyətin yaranmasına səbəb olmaq deməkdir. Bu, zərərsiz bir zarafatın nəzarətdən çıxıb qarşıdurmaya çevrilməsinin təsvirində işlədilən bir metaforadır.
Maraqlı bir məqam da odur ki, "eşşəkoyunu" ifadəsi, müəyyən bir mədəni kontekstdə, qarşı tərəfin qeyri-ciddi davranışını və ya səhvini yumşaq şəkildə ifadə etmək üçün də istifadə oluna bilər. Məsələn, biri səhvən bir şey edəndə, digəri bunu "eşşəkoyunu oldu" kimi ifadə edərək, hadisənin ciddiliyinə vurğu etmədən, onun gülünc tərəfinə diqqət çəkə bilər. Bu, ifadənin kontekstə bağlı olaraq müxtəlif mənalar kəsb etməsinin sübutudur.
Nəticədə, "eşşəkoyunu" sadəcə bir lüğət mənasından daha çox, Azərbaycan mədəniyyətinin və dilinin zənginliyini əks etdirən, sosial qarşılıqlı əlaqələri və qarşıdurmaların mürəkkəbliyini qısa və mənalı şəkildə ifadə edən bir ifadədir.