izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Ediləşmək sözü Azərbaycan dilində köhnəlmiş bir sözdür və "ağız-ağıza verib demək, əzbərdən öyrənmək və yaymaq" mənasını verir. Müasir Azərbaycan dilində bu mənanı ifadə etmək üçün daha çox "yaymaq", "əzbərləmək", "öyrətmək", "söyləmək", "təbliğ etmək" kimi sözlər işlədilir. Ancaq "ediləşmək" sözünün özünəməxsus bir kölgəsi var: məlumatın, xəbərin, hətta əfsanənin, gizli şəkildə, tez və ağızdan-ağıza yayılmasını və bu prosesdə məlumatın əsl məzmununun dəyişə bilmə ehtimalını qabardır.

Köhnə dillərdə tez-tez rast gəlinən bu cür sözlərin əsasən şifahi ənənəyə əsaslanan mədəniyyətlərdə daha çox yayıldığını söyləmək olar. Çünki yazılı mənbələrin azlığı şifahi əlaqələrin əhəmiyyətini artırırdı. "Ediləşmək" sözündə də bu əlaqə aydın görünür. Məsələn, bir xəbərin "ediləşməsi" onun bir neçə insan tərəfindən ardıcıl olaraq başqalarına çatdırılmasını, hər bir təkrarlanmada isə bəzi detalların dəyişməsi, əlavə edilməsi və ya atılma ehtimalını əks etdirir.

Bu sözün maraqlı bir tərəfi də onun qeyri-rəsmi və bəzən gizli xarakter daşımasıdır. Açıq şəkildə yayılmayan, daha çox etibarlı insanlar arasında paylaşılan məlumatlar üçün "ediləşmək" sözü daha uyğun gəlir. Bu baxımdan, "ediləşmək" sözü sadəcə "yaymaq"dan daha çox məlumatın ötürülmə prosesinin xüsusiyyətlərini əks etdirir.

Beləliklə, "ediləşmək" sözü dil tariximizdə şifahi əlaqələrin və məlumat ötürülməsinin maraqlı bir nümunəsini əks etdirir və müasir dilin imkanları ilə tam əvəz olunmayan özünəməxsus bir məna daşıyır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz