izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Düşmək fellinin əsas mənası cismin öz ağırlığının təsiri ilə yuxarıdan aşağıya doğru hərəkət etməsi, yerə enməsidir. Bu, sadəcə fiziki bir proses olub, bir nöqtədən digər nöqtəyə yer dəyişdirməni ifadə edir. Məsələn, "Alma ağacdan düşdü", "Quş yuvasından düşdü" kimi ifadələr bu mənanı aydın şəkildə göstərir. "Tökülmək" sözü ilə sinonimdir, ancaq "tökülmək" daha çox toplu halda olan cisimlər üçün istifadə olunur (məsələn, "Yağış damlaları töküldü").

Lakin "düşmək" fellinin mənası yalnız fiziki hadisələrlə məhdudlaşmır. Metaforik mənada da geniş istifadə olunur. Məsələn, "Düşmək" sözü bir vəziyyətdən digərinə keçməyi, bir səviyyədən aşağı düşməyi, bir şeydən məhrum olmağı da bildirə bilər. "Rütbəsindən düşdü", "Xəstəliyə düşdü", "Yoxsulluğa düşdü", "Sevdadan düşdü" kimi ifadələrdə bu mənaları görə bilərik. Bu mənada, "düşmək" bir itki, bir geriləmə, bir pis vəziyyətə düşməyi ifadə edir.

Daha da genişləndirərək deyə bilərik ki, "düşmək" feli həm konkret, həm də abstrakt mənalarda istifadə oluna bilər. Konkret mənada fiziki enməni, abstrakt mənada isə vəziyyətin, qərarın, və ya düşüncənin dəyişməsini bildirir. "Fikrim dəyişdi, bu planı düşündüm", "Bu qərarı düşündüm" cümlələrində olduğu kimi. Beləliklə, fellin istifadə sahəsi olduqca geniş və kontekstdən asılıdır.

Nağılların sonlarında istifadə olunan "Göydən üç alma düşdü…" ifadəsi isə bir az fərqli bir mənaya işarə edir. Bu, gözlənilməz, qeyri-adi bir hadisənin baş verməsini, bəzən də möcüzəvi bir hadisəni ifadə etmək üçün istifadə olunan bir klişe ifadədir. Bu halda "düşmək" sadə fiziki hərəkətdən daha çox simvolik bir mənaya malikdir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz