izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Düha (ər. ذَهَاء) sözü Azərbaycan dilində, zəkanın ən yüksək səviyyəsini, dahilik və fövqəladə ağıl gücünü ifadə edir. Sadəcə "ağıllı olmaq"dan daha çox, düha, insan zəkasının adi sərhədləri aşan, yaradıcılıq, kəşf və yenilikçiliklə müşayiət olunan nadir bir qabiliyyətdir. Bu, elmə, incəsənətə və ya hətta gündəlik həyata dair mürəkkəb problemlərə yeni, orijinal və dərin həllər tapmaq qabiliyyətidir.

Düha sahibləri, adətən, intuitiv düşüncə tərzinə, qeyri-adi müşahidə qabiliyyətinə və problem həllinə qeyri-standart yanaşmalara malik olurlar. Onların fikirləri, əsərləri öz dövrünün çərçivələrindən kənara çıxır və bəzən yalnız illər, hətta əsrlər sonra tam qiymətləndirilir. Dahi sənətkarlar, alimlər və ixtiraçılar dühanın ən parlaq nümunələridir.

Məsələn, Albert Eynşteynin nisbilik nəzəriyyəsi, Leonardo da Vinçinin rəsm əsərləri və ya sələflərinin kəşflərini inkişaf etdirən hər hansı bir elmi nailiyyət düha səviyyəsində zəka və yaradıcılığın məhsuludur. Düha, sadəcə bilik yığımı deyil, bu bilikləri yeni və dəyərli bir şey yaratmaq üçün istifadə etmək bacarığıdır.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, ərəbcə "zeha" (ذَهَاء) sözündən götürülmüşdür və "parlaq ağıl, zəka" mənasını daşıyır. Xumarın şeirindən götürülmüş misal ("Oxunur gözlərində nuri-düha; Yüksəl, ey şeyx!") isə dühanın səmimiyyətin əks etdirən parlaqlığını, insanın daxili nurunu və üstünlüyünü vurğulayır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz