Durulamaq felinin əsas mənası aydınlaşdırmaq, müəyyənləşdirmək, qaranlıq məqamları aradan qaldırmaq, hər şeyi açıq-aydın etməkdir. Bu, sadəcə olaraq bir məsələni başa düşmək deyil, həm də onun bütün tərəflərini əhatə edərək, dəqiq nəticəyə gəlmək deməkdir. Sözün kökü olan "durul" həm "aydınlıq", həm də "səliqə" mənalarını özündə ehtiva edir. Beləliklə, durulamaq həm mücərrəd məsələlərin, həm də konkret situasiyaların aydınlaşdırılması üçün istifadə oluna bilər.
Misal olaraq verilən cümlədə ("O, çötkəni qabağına çəkdi, çırt yoxuşa, çırt enişə, haqq-hesabı durulayıb aydınlaşdırdı") durulamaq feli, bir növ "hesab-kitabı aparmaq", bütün detalları incələmək, qarışıqlıqları aradan qaldırmaq mənasında işlənir. Çötkənin qabağa çəkilməsi, əvvəlki qarışıqlığın təsviri kimi qəbul edilə bilər. Bu, haqq-hesabın müəyyənləşdirilməsi prosesini vizual olaraq təsvir edir. Yoxuş və enişlər isə bu prosesin çətinliyini və mürəkkəbliyini göstərir.
Durulamağın müasir dilçilikdəki tətbiqi də maraqlıdır. Çox vaxt mürəkkəb bir vəziyyətin və ya qarışıq bir məsələnin açıqlanması üçün istifadə olunur. Məsələn, "bu məsələni durulamaq lazımdır" deyərkən, həmin məsələnin bütün aspektlərini araşdırmaq, mübahisəli nöqtələri aydınlaşdırmaq və son nəticəyə gəlmək istədiyimizi bildiririk. Beləliklə, durulamaq sadəcə bir söz deyil, bir prosesi, bir əməliyyatı təsvir edən zəngin bir leksik vahiddir.