Dumbulçalan: Azərbaycan xalq musiqisinin ayrılmaz tərkib hissəsi olan dumbul ifaçısının adıdır. Sadəcə "dumbulda çalan çalğıçı" tərifi, bu zəngin ənənəni tam əks etdirmir. Dumbulçalan, mahir musiqiçinin simvolik adı olaraq, həm musiqi ifaçısı, həm də əslində bir rəhbər, bir qrupun ritmini müəyyən edən aparıcı şəxsiyyətdir.
Dumbul, özünün xüsusi ritmi ilə rəqsləri, oyunları və bayramları müşayiət edən bir musiqi alətidir. Dumbulçalan isə bu ritmin "qəlbi"dir. O, yalnız dumbulu çalmır, eyni zamanda, musiqinin tempini, enerjisini və ümumi atmosferini müəyyənləşdirir. Mahnının ifa edilməsinin sürətini və tərzini, yəni "temponu" təyin edən şəxs məhz dumbulçalandır. Onun bacarığı, duyğuları və təcrübəsi bütün ifanın keyfiyyətinə təsir edir.
Dumbulçalanın rolu sadəcə alət çalmaqdan daha çoxdur. O, musiqi qrupunun və hətta rəqs edənlərin hərəkətlərini yönləndirir, onlara ritm verir və ifanı bir bütövə çevirir. Dumbulun sədaları ilə birlikdə oxunan mahnılar, əslində, dumbulçalanın təyin etdiyi ritmik nüanslara uyğunlaşır. Bu, improvizasiya və kollektiv musiqi yaratma bacarığını tələb edən bir prosesdir. Dumbulçalan, elə bir musiqi lideridir ki, özünün ifaçılıq bacarığı ilə tamaşaçıları və digər musiqiçiləri valeh edir.
Beləliklə, dumbulçalanı yalnız "dumbulda çalan çalğıçı" kimi təsvir etmək onun əsl rolunu, sənətini və musiqi ənənəmizdəki əhəmiyyətini tam əks etdirmir. O, musiqinin rəhbəri, ritmin ustası və Azərbaycan xalq musiqisinin canlı təcəssümüdür.