Duda (fars. دود) – neft, mazut, qaz və digər yanar maddələrin yanması nəticəsində əmələ gələn, havada asılı vəziyyətdə olan hissəciklərdən ibarət qarışıqdır. Bu qarışıq, əsasən, karbon hissəcikləri, su buxarı və müxtəlif qazlardan təşkil olunur. Rəngi, yanar maddənin növündən və yanma prosesinin tamlığından asılı olaraq, açıq bozdan qara rəngə qədər dəyişə bilər.
Duda, ətraf mühitin çirklənməsinin əsas səbəblərindən biridir. Tərkibindəki zərərli maddələr (məsələn, bərk hissəciklər, karbon monoksit, kükürd dioksid, azot oksidləri) insan sağlamlığına və ətraf mühitə mənfi təsir göstərir. Tənəffüs yollarının xəstəliklərinə, ürək-damar xəstəliklərinə, hətta xərçəngə səbəb ola bilər. Bundan əlavə, turşulu yağışların və iqlim dəyişikliyinin başlıca səbəblərindən biri də dudadır.
Tarixən, duda əsasən yanacaq kimi istifadə olunmuşdur. Məsələn, quru qazlar (məsələn, ot, odun) yanarkən əmələ gələn duda, bəzən istilik mənbəyi kimi istifadə edilmişdir. Lakin müasir dövrdə, yanacaq kimi istifadəsi ətraf mühitin qorunması baxımından məsləhət görülmür. Müasir sənayedə isə, duda əsasən xammal kimi, məsələn, müxtəlif kimyəvi birləşmələrin istehsalında istifadə olunur. Bu, daha çox spesifikasiyaya uyğun olaraq filtrdən keçmiş və təmizlənmiş duda növlərini əhatə edir. Beləliklə, dudanın yanacaq kimi istifadəsindən fərqli olaraq, kimyəvi sənayedə istifadəsi daha nəzarət altındadır.
Qısacası, duda, yanma prosesinin qaçılmaz nəticəsi olan, həm faydalı, həm də zərərli ola bilən bir məhsuldur. Onun zərərli təsirlərini minimuma endirmək üçün, yanma proseslərinin optimallaşdırılması və çirkləndiricilərin effektiv şəkildə təmizlənməsi çox vacibdir.