Döndəriş sözü, Azərbaycan dilinin izahlı lüğətlərində əsasən "döndərmə" felinin mənası ilə əlaqələndirilir və onun birinci, ikinci və üçüncü mənalarını əhatə edir. Lakin, bu tərif kifayət qədər quru və məhduddur. Daha geniş və dəqiq bir izah vermək üçün döndərişin müxtəlif kontekstlərdəki istifadəsini nəzərə almaq lazımdır.
Birincisi, döndəriş, bir şeyin vəziyyətinin, istiqamətinin və ya hərəkətinin dəyişməsini, əks istiqamətə yönəlməsini ifadə edir. Məsələn, "dənizdəki küləyin döndərişi", "fikrinin döndərişi", "siyasətdəki döndəriş" kimi ifadələr bu mənanı əks etdirir. Bu mənada döndəriş, birdən-birə və ya tədricən baş verən bir dəyişiklik, bir dönüş nöqtəsi deməkdir. Kəskin və gözlənilməz bir hadisənin nəticəsi ola bildiyi kimi, uzun müddət davam edən proseslərin təbii sonucu da ola bilər.
İkincisi, döndəriş, bir obyektin və ya mexanizmin fırlanmasını, dönməsini bildirir. Məsələn, "motorun döndərişi", "yerin öz oxu ətrafında döndərişi" və ya "qapının menteşəsində döndərişi" kimi ifadələr bu mənanı əks etdirir. Bu mənada döndəriş, fiziki bir hərəkət, bir rotasiya prosesidir.
Üçüncüsü, daha metaforik bir mənada, döndəriş bir hadisənin, vəziyyətin və ya prosesin müsbət və ya mənfi istiqamətə doğru əsaslı dəyişikliyini bildirə bilər. Mənfi bir mənada, "səhhətiylə bağlı döndəriş" ifadəsi xəstəliyin ağırlaşmasını, pisləşməsini göstərir. Müsbət mənada isə, "işindəki döndəriş" ifadəsi uğur qazanmasını, yüksəlişi ifadə edir. Bu mənada döndəriş, həlledici bir an, taleyin bir dönüm nöqtəsidir.
Beləliklə, döndəriş sözünün mənası kontekstdən asılı olaraq dəyişir, lakin əsas mahiyyəti hərəkət, dəyişiklik və dönüş nöqtəsidir. Sözün çox yönlü və ifadəli olması onun zəngin leksik potensialını ortaya qoyur.