Donsuz: Sifət. Əynində donu olmayan; paltarsız, geyimsiz. Bu sadə tərif, "donsuz" sözünün əsl mənasını tam əks etdirmir. Çünki "don" sözü yalnız müasir dövrdə anladığımız kimi, yalnız bir paltar parçası deyil, həm də tarixən daha geniş bir mənaya malik idi. Kənd həyatında don, xüsusilə də soyuq aylarda, insanı qoruyan əsas geyim parçası idi. Ona görə də "donsuz" olmaq sadəcə paltarsız olmaqdan daha çox, qorunmasızlıq, həssaslıq və hətta müəyyən dərəcədə məhrumiyyət vəziyyətini ifadə edirdi.
Sözün mənası, misallar vasitəsilə daha aydın şəkildə izah edilə bilər. Verilən misal şeir parçası (“Mənsiz kətan, kəndir verməz zəmilər; Çadırsız, yelkənsiz qalar gəmilər; Nazik donsuz yayda uşaqlar ağlar”) “donsuz”luğun nə qədər geniş bir mənaya malik olduğunu göstərir. Burada don, yalnız insanın bədənini örtən geyim deyil, həm də bir növ qoruyucu təbəqə, əşyaların, gəmilərin və hətta torpağın (kətan, kəndir) qorunması üçün vacib bir element kimi təqdim olunur. Beləliklə, "donsuz" olmaq, bu elementin olmaması səbəbindən yaranan çatışmazlığı, qorunmasızlığı və nəticədə bədbəxtliyi ifadə edir.
Müasir dilin kontekstində isə “donsuz” daha çox “paltarsız”, “geyimsiz” kimi başa düşülür, lakin tarixi və məcazi mənasının dərk edilməsi onun daha dolğun və dərin anlaşılmasını təmin edir. Uşağın yayda nazik don olmadan ağlamasının təsviri, soyuqdan və günəşdən qorunma çatışmazlığının nə dərəcədə əhəmiyyətli olduğunu vurğulayır. Bu da “donsuz” sözünün sadə bir sifətdən daha çox, həyatın təməl ehtiyaclarının əksikliyini ifadə edən bir simvol olduğunu göstərir.