Donqaz sözü Azərbaycan dilində arıq, sümükləri görünən, çox zəif və xəstə görünüşlü bədən quruluşuna malik olan insan və ya heyvanı ifadə edir. Bu söz, insanın və ya heyvanın qidalanma çatışmazlığı, xəstəlik və ya uzun müddət aclıq çəkməsi nəticəsində əldə etdiyi ifrat arıqlığı və zəifliyi təsvir etmək üçün işlədilir.
Donqaz sözü, sadəcə "arıq" sözündən fərqli olaraq, daha açıq-aşkar zəiflik və sümüklərin görünməsini vurğulayır. "Arıq" sözü bir qədər ümumi bir anlayışdır, halbuki "donqaz" daha spesifik və təsviridir. "Donqaz adam" deyərkən, insanın sümükləri dərisinin altında aydın görünən dərəcədə arıq olduğunu anlayırıq. Eyni şəkildə, "donqaz heyvan" ifadəsi də heyvanın qeyri-adi dərəcədə arıq və zəif olduğunu bildirir.
Sözün etimologiyasına toxunsaq, "donqaz" sözünün kökü və mənasının tam şərhini əldə etmək çətindir. Ancaq sözün təsviri qüvvəsi onu digər oxşar mənalı sözlərdən ayıran əsas xüsusiyyətidir. "Donqaz" sözü yalnız fiziki arıqlığı deyil, həm də bu arıqlığın səbəb olduğu zəiflik və xəstəlik əlamətlərini ifadə edir, beləcə bir çox əhval-ruhiyyəni və duyğunu özündə əks etdirir.
Ümumiyyətlə, "donqaz" sözü Azərbaycan dilinin zəngin leksikasının bir nümunəsi olaraq insanın və ya heyvanın fiziki vəziyyətini təsvir etməkdə özünəməxsus yerə malikdir. Bu sözün işlədilməsi, söhbət mövzusunun ciddiyyəti və əhval-ruhiyyəsinə görə dəyişə bilər - bəzən təəssüf ifadə edərkən, bəzən də yumoristik kontekstlərdə işlədilə bilər.