izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Domna (rus. доменная печь) – yüksək temperaturda dəmir filizindən çuqun əldə etmək üçün nəzərdə tutulmuş, böyük ölçülü, şaxtalı bir soba növüdür. Bu proses, filizdəki dəmir oksidlərinin karbonla reduksiyası əsasında baş verir. Domna sobası, yüz illər boyu inkişaf etmiş və təkmilləşdirilmiş mürəkkəb bir texnoloji quruluşdur.

Domnanın fəaliyyət prinsipi, əsasən, yüksək temperatur və qaz axınının kombinasiyasına əsaslanır. Sobanın içərisində, təxminən 1500-1600 °C temperaturda, filiz, koks (karbon mənbəyi) və əhəngdaşı (flux) qarışığı əridilir. Koksun yanması nəticəsində əmələ gələn karbon monoksid, dəmir oksidlərini reduksiya edərək, maye dəmiri azad edir. Əhəngdaşı isə, filizdəki qeyri-dəmir elementləri (kül və s.) birləşdirərək, şlak əmələ gətirir və bu şlak, maye dəmirə təsirsiz qalır. Maye dəmir və şlak, sıxlıq fərqi sayəsində sobada ayrı-ayrı təbəqələr əmələ gətirirlər. Maye dəmir domnanın alt hissəsində toplanır və müəyyən müddətdən sonra xüsusi çuxurdan çıxarılır.

Domna sobasının hündürlüyü onlarla metrə çata bilər və çox böyük miqdarda xammal emal etmək qabiliyyətinə malikdir. Onun konstruksiyası, havanın, yanacağın və xammalın qəbul edilməsi, qazların çıxarılması, temperaturun və prosesin nəzarəti üçün mürəkkəb sistemlərlə təchiz olunmuşdur. Müasir domna sobalarının idarə edilməsi, avtomatlaşdırılmış sistemlər vasitəsilə həyata keçirilir.

Domna sobası, dəmir istehsalında əsas rol oynayan və əsrlər boyu texnoloji tərəqqinin simvolu olan bir quruluşdur. Onun inkişafı, materialşünaslığın, kimyanın və mühəndisliyin nailiyyətləri ilə sıx bağlıdır və bu gün də təkmilləşdirilməkdə davam edir. Domna sobası, sənaye inqilabının və müasir metallurgiyanın əsas sütunlarından biri olaraq qalır.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz