Doqmatikmənası: Sifət. [yun. dogma - fikir, əqidə]
Doqmatizm anlayışından törəmiş bu sifət, əsas etibarilə, dəyişməz, qəbul edilmiş əqidələrə, prinsiplərə və ya nəzəriyyələrə istinad edən, onlardan kənara çıxmayan bir düşüncə tərzinə işarə edir. Doqmatiklə ifadə olunan bir fikir, suala qoyulmaya, tənqidə məruz qalmağa, dəyişikliyə açıq deyil; əksinə, mütləq həqiqət kimi qəbul edilir və mübahisəyə imkan vermədən qətiyyətlə irəli sürülür. Bu, həm müsbət, həm də mənfi mənada istifadə oluna bilər.
Doqmatikin müsbət mənada istifadəsi: Bəzi hallarda "doqmatikmənası" möhkəm əsaslara söykənən, aydın və dəqiq, dəyişməz prinsiplərə sadiq bir yanaşma kimi qəbul oluna bilər. Məsələn, etikada bəzi əsas dəyərlərin doqmatikmənası şəkildə qəbul edilməsi müəyyən əxlaqi dayanıqlılıq təmin edə bilər.
Doqmatikin mənfi mənada istifadəsi: Ancaq əksər hallarda "doqmatikmənası" mənfi bir kontekstdə işlənir. Bu zaman doqmatiklə ifadə olunan fikir, sübutlara və dəlillərə əsaslanmaqdan çox, qəbul edilmiş inanclara, avtoritetlərə və ya ənənələrə istinad edərək qətiyyətlə irəli sürülür. Bu, tənqidi düşüncəni boğur, alternativ fikirlərə qapalıdır və həqiqətin yeganə mənbəyi kimi qəbul edilən dogmaların qəbul edilməsini tələb edir. Bu cür doqmatiklə yanaşma elmi tədqiqatlarda, siyasi müzakirələrdə və sosial həyatda ciddi maneələr yaradır.
Doqmatikin digər mənaları: Doqmatizm həm də mücərrəd, sxematik və ya abstrakt olmağı ifadə edə bilər. Doqmatikmənası izah üsulu mürəkkəb hadisələri sadə sxemlərə və qəliblərə salmağa, onların dərinliyini və mürəkkəbliyini nəzərə almadan sadələşdirməyə meyllidir.