Doqqazlanma, "doqqazlanmaq" felindən törəmiş isimdir. Əsas mənası, bir şeyin ya da bir hadisənin birdən-birə, gözlənilmədən, sürətlə və şiddətlə baş verməsi, qəfil ortaya çıxması və ya meydana gəlməsidir. Sanki bir şey "doqqazlayıb" - yəni birdən-birə sıçrayıb, qopub çıxıb və ya partlayıb kimi təsəvvür edilə bilər. Bu, həm müsbət, həm də mənfi hadisələr üçün istifadə oluna bilər.
Məsələn, "bazar qiymətlərində doqqazlanma baş verdi" deyərkən birdən-birə baş verən və gözlənilməz qiymət artımından danışılır. "Onun daxilində doqqazlanma bir əsərin yaradılmasına səbəb oldu" deyərkən isə ani bir ilham və ya yaradıcı bir partlayış nəzərdə tutulur. Doqqazlanma, həmçinin emosional vəziyyətlərdə də özünü göstərə bilər: "qəfildən onu qəm-qüssə doqqazladı". Bu halda kəskin, birdən-birə yaranan kədər vəziyyətini ifadə edir.
Doqqazlanmanın əsas xüsusiyyəti sürətlilik və gözlənilməzlikdir. Bu, yavaş-yavaş inkişaf edən hadisələrdən fərqli olaraq, qəfil baş verən və tez-tez güclü təsirə malik prosesləri ifadə edir. "Doqqazlanma" sözü, həm konkret, həm də məcazi mənada istifadə oluna bilər. Konkret mənada fiziki bir hadisəni (məsələn, zəlzələnin qəfil baş verməsi), məcazi mənada isə emosional və ya sosial bir hadisəni (məsələn, kütləvi etirazların birdən-birə başlaması) ifadə edə bilər.
Qeyd edək ki, "doqqazlanma" sözü daha çox şifahi nitqdə və bədii ədəbiyyatda istifadə olunur və rəsmi yazı tərzinə nisbətən daha emosional və ifadəlidir. Onun sinonimləri arasında "partlayış", "qəfil artım", "ani yaranma", "sıçrayış" kimi sözlər göstərilə bilər, lakin heç biri tam olaraq "doqqazlanma"nın ifadə etdiyi incə mənanı tam əks etdirə bilmir.