Doktorant sözü latın dilindən götürülmüşdür və özündə doktorluq elmi dərəcəsi almaq üçün elmi tədqiqatlar aparan və bir elmi müəssisəyə (universitet, institut və s.) təhkim olunmuş alimi ifadə edir. Sadəcə dissertasiya hazırlayan şəxs kimi tərif etmək, doktorantın fəaliyyətinin tam mahiyyətini əks etdirmir.
Doktorant elmi araşdırmalar aparır, elm sahəsində yeni biliklər yaradır, mövcud nəzəriyyələri inkişaf etdirir və ya yeni nəzəriyyələr irəli sürür. O, yalnız dissertasiya yazmaqla kifayətlənmir, həm də müntəzəm olaraq elmi konfranslarda iştirak edir, elmi məqalələr nəşr etdirir, elmi rəhbəri ilə sıx əməkdaşlıq edir və elmi icmanın bir üzvü kimi fəaliyyət göstərir. Həmçinin, o, elmi metodikalardan istifadə bacarığını artırır, tədqiqat metodlarını mənimsəyir və öz sahəsində mütəxəssis kimi formalaşır.
Beləliklə, doktorant sadəcə bir tələbə deyil, artıq müəyyən elmi potensiala malik, müstəqil elmi araşdırmalar aparmaq qabiliyyətinə sahib olan, gələcək elmi lider kimi yetişən bir alimdir. Onun fəaliyyəti təkcə dissertasiya yazmaqla məhdudlaşmır, elmi-tədqiqat işlərinin bütün mərhələlərini əhatə edir və elmi ictimaiyyətə töhfələr verməyə yönəlib.
Maraqlı bir məqam odur ki, doktorant statusu, alimə yalnız elmi fəaliyyətini deyil, həmçinin müəyyən hüquq və vəzifələri də verir. Məsələn, o, elmi müəssisənin resurslarından istifadə edir, elmi rəhbərindən məsləhət alır və elmi icmanın bir üzvü kimi müəyyən imtiyazlara malik olur. Lakin, eyni zamanda, o, öz üzərinə götürdüyü vəzifələri - dissertasiyanı vaxtında və yüksək səviyyədə tamamlamaq və elmi fəaliyyətin digər tələblərinə cavab vermək – yerinə yetirməlidir.