Dizenteriya (yun. δυσεντερία - dysenteria) kəskin yoluxucu bir bağırsaq xəstəliyidir ki, əsas əlaməti tez-tez və şiddətli qanlı ishaldır. Xəstəliyin səbəbi müxtəlif bakteriyalar (məsələn, Shigella növləri) və ya amöblər (Entamoeba histolytica) ola bilər. Bu mikroblar bağırsağın selikli qişasını zədələyərək iltihablanmaya və qanaxmalara səbəb olurlar.
Dizenteriya xəstəliyinin əlamətləri arasında şiddətli qarın ağrısı, tez-tez və bol ishal (bəzən qan və seliklə qarışmış), qızdırma, ürək bulanması və qusma yer alır. Xəstəliyin şiddəti fərqli ola bilər; bəzi hallarda yüngül simptomlarla keçərkən, bəzi hallarda isə həyati təhlükə yarada bilər, xüsusilə uşaqlar və yaşlılarda. Susuzlaşma dizenteriya xəstəliyinin ən ciddi ağırlaşmalarından biridir və vaxtında müalicə olunmazsa, ölümə səbəb ola bilər.
Müalicə üsulları xəstəliyin səbəbinə və şiddətinə görə dəyişir. Antibiotiklər bakteriyalarla əlaqəli dizenteriyada effektivdir, halbuki amöbiyaz səbəbli dizenteriyada isə amöbisid dərmanlar tətbiq olunur. Susuzlaşmanın qarşısını almaq üçün bol maye qəbulu çox vacibdir. Bəzi hallarda hospitalizasiya tələb oluna bilər. Tarixən, bitki mənşəli müalicə üsulları da tətbiq edilib. Məsələn, mətndə qeyd edildiyi kimi, Atəvəliyinin köklərindən dizenteriya xəstəliyinin müalicəsində istifadə olunmasına baxmayaraq, bu cür müalicələrin effektivliyi elmi cəhətdən sübut olunmayıb və əsas müalicə üsullarının yerini tuta bilməz. Hər hansı bir müalicəyə başlamazdan əvvəl həkimə müraciət etmək olduqca vacibdir.
Dizenteriyadan qorunmaq üçün əl gigiyenasına riayət etmək, qida məhsullarının təmizliyini təmin etmək və yoluxmuş şəxslərlə təmasdan çəkinmək çox vacibdir. Çirklənmiş suyun qəbul edilməməsi də önəmlidir. Xəstəliyin yayılmasının qarşısını almaq üçün sanitar-gigiyenik normalara ciddi riayət etmək hər kəsin vəzifəsidir.