Diyə (ər. دية - diya) sözü köhnə Azərbaycan dilində, bir insanın və ya heyvanın qətlə yetirilməsi nəticəsində qatillərin qurbanın ailəsinə ödəməli olduqları maddi təzminatı ifadə edir. Bu təzminat, qətlə yetirilmiş şəxsin həyatının maddi dəyərini simvolik olaraq əks etdirir və qətl hadisəsinin yarada biləcəyi maddi itkiləri (məsələn, ailənin başının itirilməsi nəticəsində əmək qabiliyyətinin itirilməsi) qismən də olsa kompensasiya etmək məqsədi daşıyırdı.
Diyə, sadəcə bir pul və ya mal məbləği deyildi; o, qətl hadisəsinin hüquqi və sosial nəticələrinin idarə olunmasında mühüm rol oynayırdı. Qədim cəmiyyətlərdə qan qisasının yayılması və qarşılıqlı qırğınların qarşısının alınması üçün diyə institutunun əhəmiyyəti böyük idi. Diyənin miqdarı qətlə yetirilmiş şəxsin ictimai statusuna, onun ailəsinin sosial vəziyyətinə, həmçinin cinayətin törədilmə səbəblərinə görə dəyişirdi.
İslam hüququnda da diyə müəyyən edilmişdir və Qurani-Kərimdə də bu mövzudan bəhs olunmuşdur. İslam hüququnda diyənin miqdarı, qətlə yetirilmiş şəxsin cinsinə, yaşına və digər faktorlara görə müəyyənləşdirilir. Bu, qətl hadisəsinin yaratdığı zərərin müəyyən edilməsi və sosial ədalətin təmin olunması üçün əhəmiyyətli bir mexanizm kimi qalmışdır. Müasir dövrdə, bir çox ölkələrdə, qətl hadisələrində maddi təzminat ödənilməsi ilə yanaşı, cinayət məsuliyyəti də qarşıya qoyulur.
Beləliklə, diyə, sadəcə köhnə bir termin deyil, tarixən cəmiyyətlərin qan qisasını idarə etmək və sosial sabitliyi təmin etmək üçün istifadə etdikləri maraqlı və mürəkkəb bir hüquqi və sosial institutdur. Onun kökləri qədim dövrlərə gedib çıxır və müasir hüquq sistemlərinə də müəyyən dərəcədə təsir etmişdir.