Divani, farsca kökləri olan və Azərbaycan aşıq ədəbiyyatında mühüm yer tutan bir şeir formasıdır. Adından da göründüyü kimi, fars ədəbiyyatının təsirini özündə əks etdirir. Bu təsir həm şeirin strukturunda, həm də mövzu dairəsində özünü göstərir.
Divaninin əsas xüsusiyyəti hər misrasının 15 hecadan, hər bəndinin isə 4 misradan ibarət olmasıdır. Bu qəlibləşmiş forma, şairin ifadə bacarığını sınamaqla yanaşı, eyni zamanda əsərin ahəngini və ritmini də təmin edir. 15 hecalıq misraların ardıcıl təkrarı, divaninin xarakterik musiqililiyini yaradır və onu digər aşıq şeir formalarından fərqləndirir.
Divani, yalnız forma baxımından deyil, həm də məzmun baxımından da zəngindir. Aşıqlar divanilərdə müxtəlif mövzuları – məhəbbəti, vətəni, təbiəti, həyatı – özünəməxsus üslub və duyğularla ifadə edə biliblər. Bu şeirlər həm lirik, həm də epik elementləri özündə birləşdirərək, aşıq ədəbiyyatının çoxşaxəli dünyasını əks etdirir.
Maraqlıdır ki, divani yalnız Azərbaycan aşıq ədəbiyyatında deyil, Fars ədəbiyyatında da geniş yayılmışdır. Bu da onun köklərinin və təsir dairəsinin genişliyindən xəbər verir. Aşıqlar divanini özünəməxsus üslub və ifadə vasitələri ilə zənginləşdirərək, onu Azərbaycan ədəbiyyatının ayrılmaz bir parçası halına gətiriblər. Divaninin tədqiqi, Azərbaycan aşıq ədəbiyyatının tarixi və inkişafı üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir.