izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Divan (fars. دیوان): Yaxın və Orta Şərq ədəbiyyatında, xüsusilə də klassik fars, ərəb, türk və Azərbaycan ədəbiyyatında, bir və ya bir neçə şairin əsərlərinin toplanılmış məcmuəsidir. Bu məcmuə sadəcə şeirlərin bir yerə yığılması deyil, xüsusi bir quruluşa malikdir.

Divanın ən əhəmiyyətli xüsusiyyəti şeirlərin qafiyə və ya rədiflərinin son hərflərinə görə əlifba sırası ilə düzülməsidir. Bu, şeirlərin mövzu və ya vaxt ardıcıllığına əsaslanan xronoloji düzülmədən fərqli olaraq, bir növ "əlifba poetikası" yaratmaq deməkdir. Beləliklə, divanı oxuyan hər hansı bir şeirimə dərhal əl çatdıra bilir.

Divanlarda şairin qəzəlləri, qəsidələri, rubailəri və digər şeir növləri yer alır. Bəzən divanlarda şairin həyatı, əsərləri haqqında qısa məlumatlar, tərcümeyi-hal hissələri də olur. Həmçinin, divanlar şairin yaradıcılığının tarixi inkişafını izləmək üçün əhəmiyyətli mənbədir. Şairin müxtəlif dövrlərə aid əsərləri divanlarda bir araya gəldiyindən, onun yaradıcılıq yolunu daha aydın görmək mümkündür.

Divanlar yalnız ədəbiyyat tarixi üçün deyil, həm də dil tarixi, mədəniyyət tarixi və sosial tarix üçün də dəyərli mənbələrdir. Çünki divanlarda həmin dövrün dili, ədəbi üslubu, sosial həyatı, inancları və dəyərləri əks olunur. Bu baxımdan, divanlar sadəcə şeir topluları deyil, həm də o dövrün əks olunduğu bir "zaman kapsulu"dur.

Qeyd edək ki, divan termini farsca söz olub, "məcmuə, toplu" mənasını verir və bu mənada müxtəlif məqsədlər üçün istifadə oluna bilər. Ancaq ədəbiyyatda divan termini daha çox şairin şeirlər məcmuəsi üçün istifadə edilir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz