izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Dişarası sifəti, dilçilik terminologiyasında, səs çıxarış prosesində dilin dişlərin arasından keçməsi ilə əmələ gələn səsləri təsvir etmək üçün işlədilir. Daha dəqiq desək, dişarası səslər dilin uc hissəsinin yuxarı dişlərin arxasına, yəni dişlərin və diş ətəri arasında yerləşdirilməsi ilə əmələ gəlir. Bu yerləşmə səsin özünəməxsus bir xarakter əldə etməsinə səbəb olur.

Dişarası samitlər əsasən sürtkülərdir və onların tələffüzü zamanı hava axını dilin və dişlərin arasından sıxılaraq keçir. Bu sıxılma səsə xüsusi bir "fırıldama" və ya "vızıltı" verir. Təmiz bir dişarası səsin əldə olunması üçün dilin ucu dişlərə yaxın olmalıdır, ancaq dişlərə toxunmamalıdır. Toxunma baş verərsə, səs artıq dişarası deyil, dişarxası kimi təsnif olunacaqdır.

Müxtəlif dillərdə dişarası samitlərin sayı və növləri fərqli ola bilər. Məsələn, ingilis dilində /θ/ (think, bath kimi sözlərdə) və /ð/ (this, bathe kimi sözlərdə) dişarası sürtkülər mövcuddur. Azərbaycan dilində isə bu cür samitlər yoxdur. Azərbaycan dilindəki səs sisteminin xüsusiyyətləri belə səslərin olmasına imkan vermir. Lakin, bəzi şivələrdə və ya fərdi nitqdə dişarası səslərin təqlid olunması müşahidə oluna bilər.

Dişarası səslərin tələffüzünün düzgün öyrənilməsi xüsusilə əcnəbi dillərini öyrənən şəxslər üçün çox vacibdir. Çünki bu səslərin düzgün tələffüzü sözlərin aydın və düzgün anlaşılmasını təmin edir. Yanlış tələffüz isə anlaşılmazlığa və ünsiyyət çətinliklərinə gətirib çıxara bilər.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz