Dilləndirmək sözü, Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında özünəməxsus yer tutan bir feildir. Sadəcə "danışdırmaq" mənasından daha geniş bir kontekstdə işlənərək, bir insanı ya da hadisəni, sözlə ifadə etməyə, özünü açıqlamağa məcbur etmək, təşviq etmək və ya ona imkan yaratmaq kimi müxtəlif mənaları ehtiva edir.
Birinci və əsas mənası, həqiqətən də, birinin dillənməsinə, danışmasına, fikrini, duyğularını və ya təcrübələrini ifadə etməsinə məcbur etməkdir. Bu, istər zorla, istərsə də mülayim təzyiq və ya təşviq yolu ilə baş verə bilər. Məsələn, şahidin ifadə verməyə məcbur edilməsi, bir insanın sirrini açıqlamağa təşviq edilməsi dilləndirmək feili ilə ifadə oluna bilər.
Lakin dilləndirməyin daha incə və maraqlı tərəfləri də vardır. Həyatın özünün, təbiətin və ya hadisələrin insanın dilində, fikirlərində özünü göstərməsi də dilləndirmək kimi qəbul edilə bilər. Bayatıda verilən misal ("Dərdliyə söz deməyin; Dərd onu dilləndirər") bunu gözəl əks etdirir. Burada dərd, insanın dilindən kənar olsa da, özünü ifadə etməyə, öz təsirini göstərməyə məcbur edir. Beləliklə, dərd, insanı dilləndirir, onun duyğularını sözlərə çevirir.
Ümumi olaraq, "dilləndirmək" sözü, sadə bir məcburiyyətdən kənara çıxaraq, bir şeyin özünü ifadə etməsinin, özünü açıqlamasının daha incə və bədii bir təsvirini verir. Bu, həm də sözün məcazi mənalarını da ehtiva edir və kontekstdən asılı olaraq daha dərin mənalar kəsb edə bilər.