izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Dilbəranə [fars.] sözü, Azərbaycan dilində əsasən şair mənasında işlənsə də, yalnız bu qədər məhdud bir izahla kifayətlənmək olmaz. Əslində, "dilbəranə" sözü daha geniş bir məna spektrinə malikdir və əsasən "dilbər" sözündən törəmiş bir sifətdir. "Dilbər" isə "sevgilisi olan, sevgiliyə layiq, gözəl, cəlbedici" mənalarını verir. Beləliklə, "dilbəranə" yalnız şair demək deyil, həm də şairin yaradıcılığında özünü göstərən xüsusi üslub, incəlik, cazibədarlıq, sevgi dolu tərzi ifadə edir.

Məsələn, M.Ə. Sabirin misalında olduğu kimi, "Ey dilbəranə tərzdə cövlan edən çocuq" ifadəsində "dilbəranə" uşağın hərəkətlərinin gözəlliyini, cazibədarlığını, incəliyini və oynaqlığını vurğulayır. Bu, sadəcə olaraq uşağın şair olması mənasını verməkdən uzaqdır. Əksinə, uşağın hərəkətləri şairanə bir tərzdə, yəni incə, məharətli və cəlbedici şəkildə təsvir olunur.

Ona görə də, "dilbəranə" sözünün mənasını yalnız "şair" kimi təqdim etmək qeyri-dəqiq və məhduddur. Daha düzgün olaraq, "dilbəranə" "şairanə, sevgi dolu, cazibədar, incə, məharətli" kimi mənaları əhatə edən bir sifət kimi izah olunmalıdır. Bu sifət, həm əşyalara, həm də hərəkətlərə aid edilə bilər və onların gözəlliyini, incəliyini və cazibədarlığını vurğulayır.

Sözün etimologiyasına nəzər salsaq, fars mənşəli olan "dilbər" sözünün "dil" (ürək, can) və "bər" (gözəl, yaxşı) sözlərindən meydana gəldiyini görərik. Beləliklə, "dilbəranə" "ürəyi gözəl, canı gözəl, sevgi dolu" mənalarını da özündə ehtiva edir. Bu da sözün məna zənginliyini və çox yönlülüyünü daha da aydın göstərir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz