Dilazar (farsca mənşəli) sözü, Azərbaycan dilində əsasən insafsızlığı, rəhmsizliyi, şəfqətsizliyi və mərhəmətsizliyi ifadə edir. Sözün kökündə "dil" və "əzar" komponentləri dayanır. "Dil" sözü burada "ürək", "qəlb" mənasında işlənir, "əzar" isə "əziyyət", "incitmək", "əzab vermək" kimi anlamlara malikdir. Beləliklə, dilazyar sözü həmfikirli olaraq "ürəyi əzab verən", "qəlbini incidən" kimi tərcümə edilə bilər.
Lüğətlərdə sadəcə "insafsız, rəhmsiz, şəfqətsiz, mərhəmətsiz" kimi təriflərlə kifayətlənsə də, dilazyar sözünün klassik ədəbiyyatımızda, xüsusilə də aşiqana şeirlərdə daha incə və maraqlı bir konteksti vardır. Bu kontekstdə dilazyar, adətən, gözəlin sevgilinin qəlbini qıraraq ona əzab verən xüsusiyyətini ifadə edir. Gözəl, özünün şirinliyi, cazibəsi və eyni zamanda, soyuqluğu ilə sevgilinin həsrətini artırır, onun duyğularını incidir və bu incitmə könüldən gəlir; gözəl bilərəkdən sevgilinin qəlbini əzablandırır.
Ona görə də, dilazyar sadəcə "rəhmsiz" deyil, həm də "bilərəkdən qəlb əzablandıran", "könülcə incidən", "mərhəmətsizcəsinə cazibədar" kimi daha çox qatlı bir məna daşıyır. Bu mənada söz, gözəlin əslində acımasızlığı deyil, daha çox sevgilisini valeh etmək üçün istifadə etdiyi bir üsulunu, sevgi oyununun bir parçasını əks etdirir. Bu, klassik şeirdə gözəl haqqında istifadə edilən bir epitet olaraq, onun həm cazibədar, həm də sevgiliyə qarşı müəyyən mənada "amansız" tərəfini vurğulayır.
Beləliklə, dilazyar sözü sadə bir sinonimlər sırasının xaricində, klassik ədəbiyyatımızın zənginliyi və incəlikləri ilə bəzədilmiş çoxmənalı və maraqlı bir leksik vahiddir.