Dil-ağız sözü, Azərbaycan dilinin zəngin leksikasında özünəməxsus bir yeri tutan, ünsiyyətdə xoş əhval-ruhiyyə yaratmaqda mühüm rol oynayan bir ifadədir. Sadəcə "üzrxahlıq" mənası ilə məhdudlaşdırmaq olmaz. Dil-ağız, daha geniş mənada, xoş sözlər, yaxşı niyyət ifadələri, mehriban və səmimi dil, hətta yaltaqlıq kimi qəbul edilə biləcək xoş söhbət deməkdir.
Bu ifadənin kökündə olan "dil" sözü burada sadəcə danışığı, nitqi deyil, həm də nitqin ifadə etdiyi duyğunu, hissi əks etdirir. "Ağız" isə bu duyğuların, bu xoş sözlərin ifadə edildiyi vasitəni, yəni ağızdan çıxan sözləri göstərir. Beləliklə, "dil-ağız" ifadəsi, nitqin mahiyyətini və formasını birlikdə əhatə edir.
"Dil-ağız etmək (eləmək)" ifadəsi isə bu xoş sözlərin, mehribanlıq dolu sözlərin konkret olaraq söylənilməsini ifadə edir. Bu, sadəcə bir üzr istəmək deyil, daha çox xoş münasibətləri bərpa etmək, qarşı tərəfin qəzəbini yumşaltmaq, ara niyyətlərə nail olmaq üçün edilən hərəkətdir. Burada, dil-ağızın mahiyyətinə görə, söhbətin tonu, səsin tembri, ifadənin ümumi tərzi çox vacibdir.
Maraqlıdır ki, "dil-ağız" ifadəsi bəzən bir qədər mənfi kontekstdə də işlənə bilər. Məsələn, yaltaqlıq edən, həddindən artıq xoş söz deyən şəxs üçün də istifadə oluna bilər. Bu, ifadənin kontekstə bağlı olaraq müxtəlif mənalar kəsb etməsini göstərir. Buna görə də, "dil-ağız" ifadəsinin mənasını dəqiq başa düşmək üçün onun işləndiyi kontekstin təhlil edilməsi zəruridir.