izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Diklətdirmək sözü, "diklətmək" felindən törəmiş bir sözdür və əsas mənası, bir şeyi və ya birini qəsdən, məcburiyyət yolu ilə, istəmədən dik vəziyyətə gətirmək, qaldırmaq, düzəltmək deməkdir. Sadəcə "dik etmək"dən fərqli olaraq, "diklətmək" və "diklətdirmək" fiilləri qarşı tərəfin iradəsindən asılı olmayaraq, hərəkətin zorla, məcburi olaraq həyata keçirildiyini ifadə edir.

Bu mənada, "diklətdirmək" fiziki obyektlərə (məsələn, sınıq bir ağacı diklətdirmək) eləcə də insanlara (məsələn, birini qəflətən ayağa diklətdirmək) tətbiq oluna bilər. Ancaq sözün istifadəsi məcazi mənada da mümkündür. Məsələn, birinin əhval-ruhiyyəsini, mövqeyini qəfil dəyişdirməyə, özündən asılı olmayaraq sərt, qətiyyətli bir mövqe tutmasına səbəb olmaq da "diklətdirmək" feli ilə ifadə oluna bilər. Bu məcazi mənada, söz daha çox qüvvət, təzyiq və ya təsir vasitəsilə bir dəyişikliyin yaradıldığını vurğulayır.

Maraqlı bir cəhət də odur ki, "diklətdirmək" feli passiv bir əməli ifadə edir, yəni hərəkət başqa bir subyekt tərəfindən icra olunur və obyekt bu hərəkətin obyektidir. Beləliklə, sözün mənasını tam anlamaq üçün həmin hərəkətin icra edənini və nəticəsini nəzərə almaq lazımdır. Məsələn, "küləyin ağacı diklətdirməsi" ilə "birinin başqasını qəzəbləndirərək onu diklətdürməsi" arasında semantik fərq açır.

Nəticədə, "diklətdirmək" sözünün mənası yalnız fiziki vəziyyətin dəyişməsindən ibarət deyil, həmçinin icbar, məcburiyyət, qarşı tərəfin iradəsinin nəzərə alınmaması kimi elementləri də özündə əks etdirir. Bu onu sadə "dik etmək" felindən fərqləndirir və dil istifadəsində daha dəqiq və təsirli edir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz