Dəyirmə sözü "dəydirmək" felindən törəmiş bir isimdir. Əsas mənası, bir şeyin digərinə sürtülərək, təmas edərək hərəkət etdirilməsi, ovuşdurulması, fırladılması və ya əzilməsidir. Sadəcə, bir şeyin digərinə sürtülməsi deyil, bu sürtülmə prosesi nəticəsində meydana çıxan hərəkət və ya təsir də nəzərdə tutulur.
Məsələn, "un dəyirməsi" deyəndə, unun dəyirman daşları arasında ovuşdurulub əzilərək un halına gətirilməsi prosesi başa düşülür. Burada yalnız sürtülmə yox, həm də bu sürtülmə nəticəsində unun əmələ gəlməsi prosesi ön plana çıxır. Yəni, sadecə fiziki təmas deyil, prosesin nəticəsi də nəzərə alınır.
Dəyirmə, məcazi mənada da istifadə oluna bilər. Məsələn, "fikirlərini dəyirməkdə" deyəndə, fikirləri bir-birinə qarşı qoyaraq, onları ətraflı şəkildə araşdırıb nəticəyə çatmaq prosesi nəzərdə tutulur. Bu mənada dəyirmə, fikirlərin "ovuşdurulması", "təhlil edilməsi" kimi anlaşılılır.
Qısacası, dəyirmə sözü, fiziki və ya məcazi mənada, bir şeyin digərinə sürtülməsi, ovuşdurulması, fırladılması və ya əzilməsi prosesi ilə əlaqədar olub, bu prosesin nəticəsini də özündə əks etdirir. Sözün mənası, kontekstdən asılı olaraq fərqli çalarlar daşıya bilər.