Dəyirmanlıq sifəti, əsasən dəyirmanla bağlı proseslərə və onlarla əlaqəli əşyalara aid edilir. Birinci və əsas mənası, taxıl və ya digər məhsulların dəyirmanda üyüdülmək üçün nəzərdə tutulduğunu bildirir. Yəni, dəyirmanlıq taxıl, dəyirmanlıq buğda, dəyirmanlıq arpa kimi ifadələr, həmin məhsulların dəyirman prosesinə hazır olduğunu və ya həmin proses üçün ayrıldığını göstərir.
Ancaq bu mənanın daha geniş bir konteksti də var. Dəyirmanlıq sözü, ümumiyyətlə, bir işin, bir prosesin və ya bir məqsədin tələb etdiyi hazırlıq və ya əvvəlki mərhələni də ifadə edə bilər. Məsələn, "məsələnin dəyirmanlıq mərhələsi" ifadəsi, həmin məsələnin həlli üçün zəruri olan ön hazırlıq işlərinə işarə edə bilər. Bu mənada, dəyirmanlıq sözü, bir prosesin son mərhələsinə doğru irəliləmədən öncəki vacib addımı, təməl hazırlığı ifadə edir.
Nəzərə alsaq ki, dəyirman taxılları əzmək üçün nəzərdə tutulmuş bir alətdir, onda dəyirmanlıq sözünün məcazi mənası daha da maraqlı görünür. Sözün bu məcazi istifadəsi, bir şeyin "əzilmək", "sınaqdan keçirilmək", "təzyiq altında qalmaq" kimi hallara hazır olduğunu bildirir. Misal olaraq verilən şeir parçasında bu məna özünü daha aydın göstərir: "Un təmənnası ilə buğda dəyirmanlıq olur". Burada buğda, un əldə etmək üçün əzilməyə, dəyişməyə məhkumdur. Bu, həm fiziki, həm də məcazi bir prosesi əks etdirir: həyatın sınaqlarından keçmək üçün hazır olmaq, arzulara çatmaq üçün müəyyən çətinlikləri qəbul etmək.
Beləliklə, dəyirmanlıq sözü sadə bir kənd təsərrüfatı terminindən daha çox şey ifadə edir. O, həm konkret bir prosesi, həm də məcazi mənada bir çətinliyə, bir sınağa hazır olmağı ifadə edən zəngin bir leksik vahiddir.