izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Dəstrəs (fars. əsilli söz) – əsasən əlçatanlıq, əldə edilə bilmə, nail olmaq mənasını ifadə edir. Sadəcə "əli çatma" deyil, daha geniş bir məna kəsb edir. Bu, yalnız fiziki yaxınlığı deyil, həm də istənilən məqsədə nail olmaq üçün göstərilən səy, səbr və qabiliyyəti əhatə edir. Dəstrəs olmaq üçün insan müəyyən bir səviyyədə bacarığa, imkanlara və ya şansa ehtiyac duyur. Belə ki, bir şeyin "dəstrəs olması" onun fiziki məsafədən asılı olmayaraq, əldə edilə bilməsi deməkdir.

Bu söz, istənilən məqsədə çatmaq üçün göstərilən səylə bağlı olaraq, müvəffəqiyyətə, arzuya çatmağa da işarə edir. Dəstrəs olmaq, sadəcə əlin çatdığı yerlə məhdudlaşmır; daha çox bir şeyə, bir məqsədə, bir vəziyyətə nail olmaq, onu əldə etmək deməkdir. Məsələn, "məqsədə dəstrəs olmaq" ifadəsi, yalnız məqsədə yaxınlaşmaq deyil, həmin məqsədə nail olmaq deməkdir.

Misal olaraq şeirdəki istifadəsini nəzərdən keçirək: "Yoxdur əlac, çoxdur bu könlümdə həsrətim; Nə vəslə dəstrəs, nə fəraqında taqəti". Burada "dəstrəs" sözü vəslin (sevgilisinə qovuşma) əldə edilə bilməməsi, ona nail ola bilməməsini ifadə edir. Bu, yalnız fiziki yaxınlıq məsələsi deyil, həm də sevgilisinə qovuşma arzusunun həyata keçməməsidir. Şeirin məzmununa görə, həm də "fəraq" (ayrılıq) vəziyyətinə də dözmək qüvvəsinin olmaması mənasını ehtiva edir.

Beləliklə, "dəstrəs" sözü, sadə bir mənadan daha çox, əldə etmək istəyinin, səyin və həmin məqsədə nail olmağın mürəkkəb bir ifadəsidir. Onun əhatə etdiyi məna müəyyən kontekstdən asılı olaraq dəyişə bilər, lakin əsas mahiyyəti həmişə bir şeyə nail olma, əldə etmə olur.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz