Dəstdiraz (fars. دستدراز - əl uzadan) sözü köhnə Azərbaycan dilində işlənən bir sifətdir. Müasir dilin lüğət ehtimalına daxil olmasa da, tarixi mətnlərdə rast gəlinir və əhəmiyyətli mədəni kontekstə malikdir. Onun əsas mənası, əl uzadıb hər şeyə qarışan, həddini aşan, müdaxiləçi insanı ifadə etməsidir. Bu, sadəcə "qarışmaq"dan daha çox, hədsiz istəklə, bəzən də zorla başqalarının işinə burnunu soxan, öz səlahiyyətlərindən kənara çıxan şəxsi xarakterizə edir.
Dəstdirazın ikinci, məcazi mənası isə daha ağır bir yük daşıyır: zalım, zülmkar. Bu mənada, həddini aşan, haqsızlıq edən, gücünü sui-istifadə edən, zəifləri əzən şəxs nəzərdə tutulur. Birinci mənanın genişləndirilmiş, daha mənfi bir tərəfini ifadə edir. Zalımın əli hər şeyə uzanır, amma bu, qanunsuzluq, haqsızlıq və zülm yolu ilə olur.
Sözün etimologiyası (kökündən) aydın şəkildə onun mənasını göstərir: "dəst" - əl, "diraz" - uzanan. Beləliklə, "əlini uzadan" kimi tərcümə oluna bilər. Lakin bu sadə tərcümə sözün mənfi konnotasiyasını tam əks etdirmir. Dəstdiraz olmaq, sadəcə əlinin uzunluğu deyil, həm də istək və niyyətin həddini aşması, başqalarının hüquqlarına hörmətsizlik deməkdir. Bu, tarixi kontekstdə, xüsusilə də güc sahibi olanların ədalətsiz hərəkətlərini ifadə etmək üçün işlənən bir ifadə olub.
Ümumiyyətlə, "dəstdiraz" sözü, köhnəliyinə baxmayaraq, hələ də dilin ehtiyatında olan və özünəməxsus ifadə gücünə malik, zəngin məna yükü daşıyan bir sözdür. Onun istifadəsi müasir yazıda təkrarən oxucuya tarixi bir atmosfer qataraq, mətnin səlisliyini artıra bilər.