Dəstbənd (fars. دستبند) sözü qədim Azərbaycan dilində əsasən qol və ya biləkdə taxılan bəzək əşyası olan qolbaq və ya bilərzik mənasında işlənmişdir. Bu söz fars dilindən götürülmüşdür və "dəst" (əl) və "bənd" (bağlamaq, bağ) sözlərindən təşkil olunmuşdur, yəni əli bağlayan, əldə bağlanan deməkdir. Bu etimoloji məlumat sözün mənasını daha dəqiq aydınlaşdırır.
Dəstbəndin sadəcə qolbaq və bilərzik kimi zərgərlik əşyalarından ibarət olmadığını qeyd etmək vacibdir. Tarixi mənbələrə əsasən, dəstbənd müxtəlif materiallardan, məsələn, metal, daş, ipək və s. hazırlana bilərdi. Hətta bəzi hallarda hərbi əhəmiyyət daşıyan, silah-sursat saxlamaq üçün istifadə olunan dəstbəndlər də mövcud idi. Beləliklə, sözün mənası daha geniş bir kontekstdə qiymətləndirilməlidir.
Maraqlıdır ki, "dəstbənd" sözü zaman keçdikcə əsasən qadın bəzəkləri ilə əlaqələndirilmişdir, lakin başlanğıcda bu məhdudiyyət yox idi. Ədəbiyyatda və folklor nümunələrində dəstbəndin həm kişi, həm də qadın tərəfindən istifadə edilməsinə dair izlərə rast gəlinir. Bu baxımdan, sözün tarixi inkişafını və sosial-mədəni kontekstini nəzərə almaq vacibdir.
Beləliklə, "dəstbənd" sözü sadə bir sinonim deyil, zəngin tarixi və mədəni yük daşıyan, qolbaq və bilərziklərin ümumi adından daha geniş bir məna kəsb edən bir termindir. Onun kökü, tarixi məlumatları və ədəbi istifadəsi bu sözün daha dərin bir tədqiqatını tələb edir.