izahlı lüğət 0 baxış 0 reaksiya Düzəliş

Dəstavüz (fars. د ستاویز) sözü Azərbaycan dilində əsasən iki əsas mənada işlənir: bəhanə və dəlil/sübut/əsas. Birinci mənada, “dəstavüz” bir işin, hərəkətin, və ya bir fikrin arxasında gizlənən, bəzən saxta, bəzən isə real səbəbi ifadə edir. Əlində dəstavüz olmaq ifadəsi isə, öz hərəkətlərinin, sözlərinin və ya mövqeyinin arxasında dayana biləcək bir bəhanəsi, əsaslandırılması, yaxud "dəstəyi" olduğunu bildirir. Bu mənada, “dəstavüz” bəhanənin daha rəsmi və ya ciddi səslənən bir sinonimi kimi qəbul edilə bilər. Məsələn, birinin gecikən işinin səbəbini açıqlayarkən "dəstavüz" kimi bir sözün istifadəsi, sadəcə "bəhanə" sözündən daha sərt və əsaslandırılmış bir təəssürat yaradır.

İkinci mənada isə, "dəstavüz" dəlil, sübut və ya əsas mənalarını verir. Bu mənada, "dəstavüz" bir iddianı, bir fikri və ya bir həqiqəti təsdiq edən sənəd, fakt və ya arqument kimi başa düşülür. Məsələn, məhkəmə prosesində təqdim olunan sənədlər, şahid ifadələri və digər dəlillər "dəstavüz" kimi adlandırıla bilər. Bu mənada, "dəstavüz" sözü daha çox rəsmi kontekstlərdə, xüsusən də hüquqi və ya elmi kontekstlərdə işlənir. "Əlimdə dəstavüz var" ifadəsi isə, öz iddianı dəstəkləyən, sübut edən dəlillərin əlində olduğunu göstərir.

Qeyd etmək lazımdır ki, fars mənşəli olan "dəstavüz" sözünün Azərbaycan dilinə inteqrasiyası zamanı mənalarında bəzi köçürmələr və genişlənmələr baş vermişdir. Əvvəllər daha çox rəsmi sənədləri ifadə edən bu söz, zaman keçdikcə daha geniş kontekstlərə yayılmış, bəhanə və ya dəlil kimi daha ümumi mənalarda da işlənməyə başlamışdır. Sözün istifadəsinin bu genişlənməsi, Azərbaycan dilinin canlı və dinamik təbiətini əks etdirir.

Söz-söhbət (0)

Bu haqda yaz