Dərbəstə (fars. دَرْبَستَ) sözü Azərbaycan dilində bir neçə mənada işlənir və əsasən bağlılıq, qapanmışlıq anlayışını ifadə edir. Lüğətlərdə sadəcə qapının bağlı olmasını əks etdirən təriflərə rast gəlsək də, sözün daha geniş bir kontekstdə, həm maddi, həm də məcazi mənalarda istifadə edildiyini görmək mümkündür.
Birincisi, ən əsas mənası – qapının bağlı olmasıdır. Bu, həm fiziki bir qapının bağlı vəziyyətdə olmasını, həm də məcazi mənada, bir şeyin bağlanmasını, əlçatmaz olmasını bildirə bilər. Məsələn, "dərbəstə otaq" deyərkən fiziki olaraq bağlı bir otaq nəzərdə tutulur. Lakin "dərbəstə ürək" ifadəsi, duyğuların, hisslərin ifadə edilməməsini, insanın özünə qapanmasını bildirir.
İkincisi, "dərbəstə" sözü bağlı qapı kimi də işlənir. Bu, sözün konkret bir cismi, yəni qapını ifadə etdiyini göstərir. Beləliklə, "dərbəstəni aç" ifadəsi, bağlanmış bir qapının açılmasını tələb edir.
Üçüncüsü, "xudmani" mənası daha çox özünə qapanmış, tək, təcrid olunmuş vəziyyəti bildirir. Bu mənada "dərbəstə" sözü insanın sosial həyatdan uzaqlaşmasını, öz dünyasında qalmasını, özünə qapanmasını ifadə edir. Belə bir şəxs ətrafındakılarla ünsiyyətdən çəkinir və özünəməxsus bir aləmdə yaşayır.
Qısacası, "dərbəstə" sözünün mənası yalnız "bağlı qapı" ilə məhdudlaşmır. Sözün maddi və məcazi mənaları, həm fiziki maneələri, həm də insanın psixoloji vəziyyətini əks etdirir. Fars dilindən gələn bu söz, Azərbaycan dilinə zənginlik qataraq dərin bir məna dünyasını əks etdirir.